فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیشینه و هدف: جهان امروز با چالش‌های فزاینده‌ای در حوزه امنیت آب مواجه است. الگوهای بارش در نقاط مختلف جهان در حال تغییر است. سطح آب‌های زیرزمینی در حال کاهش است و آلودگی منابع آب به مسائل امنیت آب افزوده است. با افزایش روزافزون جمعیت در شهرها و به دنبال آن افزایش مشکلات و مسائل ناشی از شهرنشینی در ابعاد گسترده اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و زیست‌محیطی، لزوم ایجاد و استفاده از پلتفرم‌های مدیریت شهری با رویکرد استراتژیک مطرح شده است. ایران نیز از جمله کشورهایی است که شهرهای جدید با عملکرد جذب سرریز جمعیت برای تعداد زیادی از کلان‌شهرهای آن تعریف و اجرا شده‌اند. شهر تازه تأسیس پردیس به عنوان جاذب سرریز جمعیت کلان‌شهر تهران، در 30 کیلومتری شرق تهران واقع شده است. این شهر  از نظر ژئومورفولوژی در جایگاه مناسبی واقع نیست و با مشکلات زیست‌محیطی متعددی از جمله کمبود آب و ورود فاضلاب‌های شهری، صنعتی و کشاورزی به آبراه‌های طبیعی مواجه است. با توجه به احتمال گسترش این شهر در آینده، به نظر می‌رسد مسئله آب در آن اهمیت بسزایی داشته باشد. سوال مطرح این است که سناریوهای فراروی  امنیت آب شهر جدید پردیس چیست؟ روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نوع کاربردی است. داده‌های مورد نیاز با روش کتابخانه‌ای و پیمایشی جمع‌آوری و با استفاده از نرم‌افزارهای Micmac و Scenario Wizard بررسی و تحلیل شدند. در پژوهش حاضر، ابتدا با مراجعه به منابع کتابخانه‌ای، مهم‌ترین عوامل مؤثر بر امنیت آب شهر جدید پردیس شناسایی و صحت آنها از طریق مصاحبه با خبرگان بررسی شد. در مرحله بعد، پرسشنامه‌ محقق‌ساخته در قالب ماتریس تحلیل اثرات تنظیم و میزان ارتباط بین متغیرها و حوزه مربوطه توسط خبرگان در نرم‌افزار Micmac شناسایی شد. با توجه به عوامل شناسایی‌شده، در مجموع 25 حالت برای 6 متغیر کلیدی در نظر گرفته شد. بر اساس متغیرهای کلیدی و حالت‌های مختلف آنها، پرسشنامه محقق‌ساخته دیگری به صورت متقاطع کلیدی طراحی و در اختیار جامعه آماری پژوهش قرار گرفت. جامعه آماری پژوهش شامل 28 نفر از متخصصان فعال در مطالعات امنیت آب است که با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. پرسشنامه‌های تکمیل‌شده از طریق دستور Ensemble وارد نرم‌افزار Scenario Wizard شدند و سبد سناریوهای قوی برای امنیت آب شهر جدید پردیس شناسایی و سناریوهای با سازگاری قوی در نرم‌افزار Vensim تحلیل و شبیه‌سازی شدند. یافته‌ها و بحث: متغیرهایِ بی‌اعتمادی شهروندان به بازیگران سیاسی در سطوح محلی، منطقه‌ای و ملی، افزایش احساس تبعیض، افزایش رقابت محلی برای دسترسی به منابع آب، افزایش روابط قدرت در قالب تضاد و درگیری، افزایش مهاجرت به شهر پردیس و ناکارآمدی مدیریت منابع آب به عنوان متغیرهای کلیدی شناسایی شدند. متغیرهای کلیدی در قالب حالت‌های مختلف تعریف و سناریوهای احتمالی تدوین شد. بنابراین، سناریو فراروی امنیت آب در شهر جدید پردیس با 22/22 درصد بحرانی مشخص شد. نتیجه‌گیری: ۸۵ درصد از کشور ایران دارای آب و هوای خشک و نیمه‌خشک است. طی سال‌های اخیر به دلیل رشد سریع جمعیت و توزیع نامناسب فضایی، شهرنشینی، تغییرات اقلیمی، خشکسالی‌های متوالی، بیابان‌زایی و آلودگی هوا، کاهش سطح آب‌های زیرزمینی کاهش یافته و به‌طورکلی با کمبود آب مواجه بوده است. شهر جدید پردیس، واقع در ایران و شرق استان تهران، با هدف جذب سرریز جمعیت استان تهران که طی سال‌های اخیر با بحران آب مواجه است، ساخته شده است. طراحی سناریو برای شش متغیر کلیدی و خروجی نرم‌افزار سناریو ویزارد نشان داد که وضعیت آینده امنیت آب در شهر جدید پردیس بحرانی است و سه راهکار مهار، تعامل و همزیستی برای حل بحران پیش روی امنیت آب شهر جدید پردیس پیشنهاد شد.