واکاوی عملکرد گارد شاهنشاهی در انقلاب اسلامی 1357، فروپاشی و سرانجام آن (به روایت اسناد تاریخی)
نویسندگان
1 استاد مدعو دانشگاه فرهنگیان، پردیس علامه طباطبایی، خرمآباد، ایران.
doi
10.22034/irs.2025.522871.1282چکیده
انقلاب اسلامی سال ۱۳۵۷ش. یکی از مهمترین رویدادهای تاریخ معاصر ایران است که به تغییرات گسترده سیاسی، اجتماعی و فرهنگی منجر شد. در سالهای پایانی حکومت پهلوی، نهادهای امنیتی و نظامی از جمله گارد شاهنشاهی در سرکوب قیام مردمی و حمایت از حکومت نقش اساسی داشتند. بر این اساس پژوهش حاضر درصدد است تا با روشی تاریخی و بهرهگیری از اسناد آرشیوی، خاطرات و مصاحبهها، عملکرد گارد شاهنشاهی را مورد واکاوی قرار داده و با شیوهای توصیفی- تحلیلی زوایای مختلف این امر را مورد بررسی قرار دهد. این مقاله در پی پاسخگویی به این سوال است که گارد شاهنشاهی به عنوان یکی از ارکان امنیتی حکومت پهلوی چه نقشی را در تقابل با انقلاب اسلامی ایفا نمود و چه عواملی به فروپاشی و سرانجام آن انجامید؟ یافتههای این پژوهش نشان میدهد که گارد شاهنشاهی علیرغم داشتن نیروهای آموزشدیده و تجهیزات پیشرفته، نقش پیشرویی در سرکوبی اعتراضات منجر به انقلاب اسلامی سال 57ش. نداشت. این نهاد عمدتاً به پشتیبانی اطلاعاتی و لجستیکی از نیروهای امنیتی پرداخت. در روزهای پایانی انقلاب، عملکرد گارد بیشتر نمایشی بود و با خروج شاه از ایران، روحیه آنها تضعیف شد تا جایی که در روزهای پایانی انقلاب بیطرفی اختیار نمود. پس از پیروزی انقلاب این نهاد منحل گردید و بسیاری از فرماندهان آن محاکمه، اعدام و یا از کشور فرار کردند و سایر افراد در قالب لشکر 21 حمزه ارتش ادغام گردیدند.
