فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیدهانقلاب پدیده‌ای مدرن و نادر است که ساختارهای اساسی جامعه را دگرگون می‌کند و نقطه عطفی در تاریخ یک کشور محسوب می‌شود. انقلاب اسلامی ایران نیز یکی از مهم‌ترین رویدادهای سیاسی و اجتماعی تاریخ معاصر ایران است که در شکل‌گیری آن نیروهای اجتماعی و سیاسی متعددی مانند روحانیون، روشنفکران، بازاریان، کارگران، دانشجویان و دیگر اقشار جامعه نقش داشتند که می‌توان از جامعه مدنی به‌عنوان یکی از نیروهای مهم و تأثیرگذار در این فرایند یاد کرد. این مقاله به بررسی نقش جامعه مدنی در شکل‌گیری انقلاب اسلامی و گذار از نظام پهلوی می‌پردازد و به این پرسش پاسخ می‌دهد که استراتژی‌های مبارزاتی مسالمت‌آمیز جامعه مدنی چه تأثیری بر شکل‌گیری و پیروزی انقلاب اسلامی داشته است؟با استفاده از چارچوب نظری جین شارپ، فرضیه این پژوهش بر آن است که جامعه مدنی در دوره پهلوی دوم با تسهیل مشارکت عمومی، طراحی استراتژی‌های مسالمت‌آمیز، نافرمانی‌های مدنی، تحریم‌ها و اعتصابات، زمینه‌ساز وقوع انقلاب و گذار از نظام استبدادی شد. این پژوهش با روش تاریخی - تحلیلی انجام شده و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای، رابطه بین جامعه مدنی و وقوع انقلاب اسلامی را بررسی می‌کند.یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که جامعه مدنی، با اتخاذ شیوه‌های هدفمند و بهره‌گیری از ظرفیت‌های مبارزات مدنی، نقشی محوری در بسیج عمومی و سازمان‌دهی اعتراضات علیه نظام پهلوی ایفا نمود. این رویکرد، از طریق کاهش هزینه‌های مبارزاتی و جلب مشارکت گسترده، به تغییر نظام سیاسی وقت منتهی گردید.