فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

توسعه مناطق روستایی شامل طیف وسیعی از تحولات عمیق در ساختارهای اجتماعی و اقتصادی در نواحی روستایی است. توسعۀ روستایی در صورتی امکان‌پذیر می­ شود که تسهیلاتِ در خدمت فعالیت­ های مولد اقتصادی، در مراکز روستاییِ دارای شرایط مناسب  متمرکز شوند. درواقع، مراکز خدمات روستایی نیز نقش مهمی را در ارائه امکانات و خدمات موردنیاز روستاهای تحت نفوذ خود دارا هستند؛ زیرا این مراکز به‌عنوان پایگاه هایی برای تحرک و میل به زیستن در نواحی روستایی به‌حساب می­ آیند. به همین منظور پژوهش حاضر با هدف مکان‌یابی مراکز استقرار خدمات روستایی و تعیین سطح توسعه روستاهای بخش تشان شهرستان بهبهان انجام شده است. این پژوهش از حیث هدف، کاربردی – توسعه­ ای و از لحاظ ماهیت و روش، توصیفی و تحلیلی است. داده ­های تحقیق به دو شیوه اسنادی و پیمایشی تهیه شده اند. جامعه آماری پژوهش حاضر را 10 نفر از کارشناسان و خبرگان مرتبط با موضوع تحقیق تشکیل داده ­اند که به صورت هدفمند نمونه­ گیری شده ­­اند. نتایج تحقیق نشان داد که از بین پارامترهای منتخب، معیار تراکم جمعیت با مقدار 0.167 درصد، بیشترین امتیاز را به خود اختصاص داده است و معیارهای دسترسی به تأسیسات زیربنایی و دسترسی به خدمات بهداشتی و درمانی نیز در مراتب بعد حائز اهمیت هستند. نقشه­ هم­پوشانی معیارها گویای این است که پنج روستای، ده ابراهیم، ثارالله، کلگه ­زار، آب امیری، ویسی از وضعیت کاملاً مناسبی برای استقرار مراکز خدمات روستایی برخوردارند. از محاسبات روش نقطۀ بهینه چنین استنباط می­ شود که روستای مشهد، با امتیاز 0.0081، کمترین مقدار + Si را داشته و به‌عنوان توسعه ­یافته ­ترین روستای بخش تشان معرفی­ شد؛ همچنین روستای درب­ مورگاه، با امتیاز 0.1022، بیشترین مقدار + Si را داشته و به‌عنوان محروم ­ترین روستای بخش ازلحاظ امکانات و تسهیلات روستایی شناخته شد. با توجه به این­که در انتخاب مکان بهینه برای احداث مراکز خدمات روستایی پارامترهای زیادی دخیل­ هستند، کاربست توأمان فرآیند تحلیل سلسله مراتبی و نقطۀ بهینه به پژوهشگران این امکان را می­ دهد که ضمن مکان­یابی و ارزیابی نقشه ­های مختلف معیارها، مکان دقیق و بهینه، برای استقرار مراکز خدمات روستایی را آسانتر تعیین نمایند.