تبیین نقش مؤلفه‌های فضاهای عمومی شهری بر استرس‌زایی اجتماع شهروندان باتأکیدبر تغییرات اجتماعی و فرهنگی در کلان‌شهر تبریز

نویسندگان

1 استادیار گروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

2 دانشجوی دکتری طراحی‌شهری، واحد تبریز، دانشگاه آزاداسلامی، تبریز، ایران

3 استادیار گروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاداسلامی، تبریز، ایران

4 استادیار گروه معماری و شهرسازی، واحد ایلخچی، دانشگاه آزاداسلامی، ایلخچی، ایران

doi
چکیده

فضاهای عمومی شهری به‌عنوان بخشی اساسی از محیط ساخته‌شده، تأثیر چشمگیری بر زندگی روزمره و سلامت جسمی و روانی شهروندان دارند. این پژوهش باهدف تبیین نقش مؤلفه‌های فضاهای عمومی شهری بر استرس‌زایی اجتماع شهروندان، باتأکیدبر تغییرات اجتماعی و فرهنگی در کلان‌شهر تبریز انجام شده است. پرسش‌های اصلی پژوهش بر چیستی و چرایی عوامل مؤثر بر استرس‌زایی اجتماع شهروندان متمرکز هستند. روش‌تحقیق، رویکردی ترکیبی دارد و مدل مفهومی پژوهش ازطریق مطالعات‌نظری و مصاحبه‌های کیفی عمیق برپایۀ روش تحلیل تماتیک-“Thematic Analysis”، تدوین شده است. مصاحبه‌های کیفی با شهروندان تبریزی تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافته و در بخش کمی، روش پیمایشی بااستفاده‌از ابزار پرسش‌نامه و طیف لیکرت-“Likert Scale”، به‌کار گرفته شده است. تحلیل داده‌ها با نرم‌افزار-“SPSS26”، و آزمون‌های آماری آنوا “ANOVA”، انجام شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که مؤلفه‌های محیطی، دسترسی‌پذیری و پویایی، عملکردی، اکولوژیکی، اجتماعی، ادراکی و کالبدی با استرس‌زایی در فضاهای عمومی شهری ارتباط معناداری دارند. همچنین، ابعاد محیطی و کالبدی به‌ترتیب با سطح بتا-“Beta Level”، 440/0 و 426/0 بیشترین تأثیر مستقیم و معنادار را بر استرس‌زایی در اجتماع فضاهای عمومی شهری کلان‌شهر تبریز داشته‌اند.