مدیریت پایدار آب در بخش باغبانی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند

2 کارشناس ارشد، گروه شیلات، دانشکده علوم دامی شیلات، دانشگاه علوم کشاورزی منابع طبیعی ساری، ایران

3 کارشناسی ارشد، گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

doi
https://doi.org/10.71829/biology-2025-1185394
چکیده

آب برای پایداری و بهره‌وری بخش باغبانی حیاتی است، اما نیازهای بالای مصرف آب و کاهش منابع آب و تغییرات اقلیمی، پایداری اقتصادی و زیست‌محیطی را به چالش می‌کشد. نیاز آبی محصولات باغی بسته به نوع محصول، مرحله و منطقه، بسیار متفاوت است، گسترش بخش باغبانی، منابع آب را از طریق استخراج بیش از حد و آلودگی‌های شیمیایی نامساعد کرده است. شیوه‌های مدیریت نوآورانه و فناوری‌های آبیاری می‌توانند مدیریت پایدار آب را بهبود و اثرات زیست ‌محیطی را کاهش دهند. راه حل‌های مبتنی بر طبیعت مانند مالچ پاشی، مواد ارگانیک، هیدروژل‌ها و سایر، نیازهای آبیاری را کاهش می ‎ دهند، منابع آب جدید و بازیافتی (فاضلاب تصفیه شده، نمک‌زدایی) راه‌های امیدوارکننده‌ای برای کاهش وابستگی به منابع آب طبیعی به نظر می‌رسند، اما چنین منابعی اگر به خوبی مدیریت نشوند، اثرات مخربی برای محیط زیست و سلامت انسان دارند. شیوه‌های آبیاری از جمله خشک کردن جزئی در ناحیه ریشه و کم آبیاری تنظیم شده، بهبودهای قابل توجهی را در بهره‌وری مصرف آب ایجاد می‌کند، برنامه‌های پیشرفته‌تر، از جمله اینترنت اشیا و هوش مصنوعی پتانسیل قابل اثباتی در پشتیبانی از آبیاری هوشمند و دقیق دارند. کلمات کلیدی : آبزی‌پروری، تنش خشکی، کشاورزی دقیق، گیاهان دارویی