القا مقاومت در برابر تنش‌ شوری با کاربرد الیسیتور زیستی و زئولیت در گیاه توت¬فرنگی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه باغبانی و زراعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه علوم باغی و زراعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استاد، گروه زراعی باغی، دانشکده کشاورزی و صنایع غذایی، واحد علوم و تحقیقات تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

4 استادیار، گروه گیاهپزشکی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

5 استادیار، گروه علوم و مهندسی باغبانی، مجتمع آموزش عالی تربت جام، تربت جام، ایران

doi
https://doi.org/10.71829/biology-2025-1194302
چکیده

شوری از مهمترین عوامل محدودکننده تولید محصولات کشاورزی در جهان است. الیسیتور زیستی و زئولیت تاٌثیر بسزایی در کاهش اثرات، تنش شوری دارند. هدف از انجام این آزمایش القا مقاومت در برابر تنش‌ شوری به همراه الیسیتور زیستی قارچ Penicillium sp. و زئولیت در توت ¬ فرنگی رقم کاماروسا می­باشد. آزمایش به ‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در گلخانه هیدروپونیک در تربت‌جام انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل مخلوط بستر کشت کوکوپیت، پرلیت و زئولیت با نسبت‌های 0:50:50 به عنوان (شاهد) و 25:25:50 و 35:15:50 درصد، الیسیتور قارچی شامل Penicillium sp. با غلظت‌های صفر، 4000، 8000 ppm و تیمار شوری با غلظت‌‌های صفر، 20 و 40 میلی‌مولار اعمال شد. با افزایش شوری تمام صفات رویشی مطالعه حاضر کاهش معنی­داری از خود نشان دادند و صفت مالون دی آلدئید كه شاخصي از پراكسيداسيون ليپيدي در طي تنش مي‌باشد افزايش یافت. و در غلظت‌های مختلف الیسیتور و بستر کشت تاثیر معنی‌داری مشاهده شد. بیشترین تعداد میوه و وزن خشک ریشه در محیط کشت 35% زئولیت به ‌همراه الیسیتور 8000 ppm به ‌دست آمد. بیشترین تعداد گل و وزن تر ریشه در بستر 25% زئولیت و الیسیتور در غلظت 8000 ppm مشاهده شد. به نظر می‌رسد الیسیتورها از طریق سنتز متابولیت­های ثانویه و زئولیت به علت ظرفيت تبادل كاتيوني بالا نقش مهمی در کاهش تنش شوری ایفا می‌کنند. بهترین تیمارها به ‌ترتیب بستر کشت کوکوپیت، پرلیت و زئولیت 25:25:50 و 35:15:50 درصد و غلظت الیسیتور 8000 ppm بود که در اکثر موارد اثرات شوری را به ‌صورت معنی‌‌داری کاهش دادند .