تاثیرالیسیتورهای غیرزیستی برتولید متابولیت کاروون در کشت سوسپانسیون زیره سیاه (Bunium persicum Boiss )

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی‌ارشد، گروه بیوتکنولوژی و به‌نژادی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استادیار، گروه بیوتکنولوژی و به‌نژادی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استاد، گروه بیوتکنولوژی و به‌نژادی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
https://doi.org/10.71829/BIOLOGY-2025-1201634
چکیده

زیره سیاه ( Bunium persicum Boiss )یکی از مهم ترین گیاهان دارویی ارزشمند وبومی ایران است. برداشت های بی رویه این گیاه را در معرض انقراض قرار داده است .بذر زیره سیاه به علت خواب بذر به سختی جوانه میزند. کاربرد الیسیتورها در کشت سوسپانسیون سلولی راهکاری موثر برای تولید متابولیت های ثانویه در شرایط درون شیشه ای است. در این پژوهش،برای شکستن خواب و تحریک جوانه زنی بذرهای زیره سیاه روی محیط آگار حاوی BAP با غلظت ۲۵/۰ میلی گرم در لیتر پس از گذشت 20 روز شروع  به جوانه زنی کرد. ریز نمونه کوتیلدون، هیپوکوتیل و ریشه برای القای کالوس در محیط کشت MS دارای تنظیم کننده رشد 2,4-D  با سه غلظت2،1 و 4 میلی گرم در لیتر  قرار داده شد . نتایج نشان داد غلظت 1 میلی گرم بر لیتر 2,4-D بهترین تاثیر را روی صفات وزن خشک، وزن تر و اندازه کالوس داشت. برای تولید متابولیت کاروون کشت سوسپانسیون سلولی زیره سیاه ایرانی با استفاده از کالوس های حاصل شده تهیه شد. الیسیتورهای متیل جاسمونات، نانواکسید تیتانیوم واسیدسالسیلیک در دو غلظت 100 و 150 میلی گرم بر لیتر و پس از 14 روز به سوسپانسیون اضافه شد و سلول ها 24 ساعت پس از اعمال الیسیتور برداشت شد. این آزمایش در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار انجام شد.  متیل جاسمونات میزان کارون را تا 16/2399 میکروگرم در میلی گرم ماده خشک افزایش داد که اختلاف معنی داری با نمونه شاهد داشت . میزان تولید کاروون در تیمار با  الیسیتور اسید سالسیلیک و نانو ذره اکسید تیتانیوم نیز نسبت به شاهد بیشتر بود و اختلاف معنی داری نشان داد.  به طور کلی نتایج حاکی از اثر مثبت الیسیتورها روی تولید درون شیشه ای گیاه زیره بود.