ظرفیت سنجی و رتبهبندی نواحی شهر ورامین با رویکرد توسعه میان افزا
نویسندگان
1 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
2 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
3 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
doi
10.48308/sdge.2025.237840.1224چکیده
افزایش سریع جمعیت و گسترش الگوهای شهرنشینی گسیخته در جهان، منجر به رشد بیرویه شهرها، نابودی اراضی کشاورزی و شکلگیری مسائل محیط زیستی شده است. شهر ورامین نیز بهعنوان بخشی از منطقۀ کلانشهری تهران، طی دهههای اخیر تحت تأثیر مهاجرت، افزایش جمعیت و سیاستهای توسعهای، دچار رشد کالبدی پراکنده و گسیخته شده است. با افزایش جمعیت شهر ورامین، ضرورت بهرهگیری از ظرفیتهای درونی آن را بیش از پیش برجسته میکند. این پژوهش با هدف ظرفیتسنجی و رتبهبندی ظرفیتهای کالبدی درونی شهر ورامین انجام شده است و با تحلیل ساختار و پتانسیلهای آن، به رویکرد استفاده بهینه از ظرفیتها و راهکارهایی برای تحقق توسعه پایدار شهر پرداخته است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و به لحاظ روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و جمعآوری دادهها و اطلاعات مبتنی بر روشهای اسنادی-کتابخانهای و میدانی صورت گرفته است. در این پژوهش 10 شاخص تأثیرگذار در دو دسته کالبدی (شامل: بافت فرسوده،کانال بتنی، اراضی بایر، شبکه معابر، دانهبندی،کیفیت ابنیه و شیب) و اجتماعی (شامل: تراکم جمعیت، مهاجران و تاریخی) بررسی شدند و دادهها با استفاده از تکنیک تصمیمگیری چند شاخصی کوکوسو (Cocoso)، مدل آنتروپی شانون و نرمافزار GIS جهت وزندهی، رتبهبندی و تحلیل شدند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که رشد پیرامونی شهر ورامین منجر به رهاشدگی ظرفیتهای درونی شهر شده است. در نهایت نتایج تکنیک کوکوسو نشان داد که ناحیه دو شهر ورامین با امتیاز (779/2) دارای بیشترین ظرفیت برای توسعه میانافزا است؛ ناحیه یک با امتیاز (042/2) و ناحیه سه با امتیاز (674/1)، به ترتیب در اولویتهای بعدی قرار دارند.