تأثیر شرایط محیطی گیاهان مادری اطلسی بر جوانه‌زنی بذر و شادابی دانهال¬ها تحت تنش‌های غیرزیستی مختلف

نویسندگان

1 کارشناسی‌ارشد، علوم باغبانی، واحد جهرم، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران

doi
https://doi.org/10.71829/biology-2025-1214757
چکیده

جوانه‌زنی بذر و شادابی گیاهچه می‌تواند تحت‌تأثیر شرایط محیطی تجربه‌شده توسط گیاه مادری قرار گیرد. بااین‌حال، اطلاعات درباره تأثیر محیط مادری بر کیفیت بذر در گیاهان زینتی اندک است. این مطالعه با هدف بررسی تأثیرات دو شرایط محیطی مختلف بر جوانه‌زنی بذر و شادابی گیاهچه‌های اطلسی تحت تنش‌های غیرزیستی مختلف انجام شد. گیاهان مادری اطلسی در گلخانه در طول ماه‌های بهار و تابستان یا در اتاقک با کنترل دما و نور پرورش یافتند. بذرهای جمع‌آوری شده در معرض عوامل تنش‌زای خارجی، شامل پلی‌اتیلن‌گلیکول، کلرید سدیم و دمای بالا قرار گرفتند تا درصد جوانه‌زنی بذر و شادابی گیاهچه تعیین شود. نتایج نشان داد که بذرهای برداشت‌شده از گیاهان مادری پرورش‌یافته در محیط کنترل‌شده نسبت به بذرهای برداشت‌شده از گیاهان مادری پرورش‌یافته در گلخانه شرایط جوانه‌زنی بهتری داشتند. علاوه بر این، در آزمون شوری، دانهال­‌های حاصل از محیط مادری شاهد عملکرد بهتری نسبت به گیاهچه‌های گلخانه‌ای داشتند. جالب‌توجه اینکه، گیاهچه‌های گلخانه‌ای تحت تنش کم‌آبی، آسیب کمتری از گونه‌های فعال اکسیژن و نشت الکترولیت کمتری نسبت به گیاهچه‌های محیط کنترل‌شده نشان دادند. تفاوت در جوانه‌زنی و شادابی گیاهچه بذرهای حاصل از دو شرایط محیطی مختلف ممکن است ناشی از حافظه اپی‌ژنتیکی به‌ارث‌رسیده از گیاهان مادری باشد. این مطالعه بر تأثیر قوی شرایط محیطی بر جوانه‌زنی بذر و شادابی گیاهچه در اطلسی تأکید کرد و ممکن است به تولید بذر با کیفیت بالا در گیاهان زینتی کمک کند.