بررسی تمایز، یکنواختی و پایداری در ژنوتیپ های کاندیدای گردو با هدف ثبت رقم

نویسندگان

1 استادیار، موسسه تحقیقات ثبت و گواهي بذر و نهال، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزي، کرج، ایران

2 استادیار، موسسه تحقیقات ثبت و گواهي بذر و نهال، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزي، کرج، ایران

3 مربی، بخش تحقیقات زراعي و باغي، مرکز تحقیقات کشاورزي و منابع طبیعي لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزي لرستان، لرستان، ایران

4 مربی، بخش تحقیقات زراعي و باغي، مرکز تحقیقات کشاورزي و منابع طبیعي لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزي لرستان، لرستان، ایران

doi
https://doi.org/10.71829/biology-2025-1219553
چکیده

این مطالعه به منظور بررسی تمایز، یکنواختی و پایداری ژنوتیپ‏های مختلف گردو انجام شد. در این تحقیق پنج درخت از هر یک از سه ژنوتیپ کاندیدای ثبت رقم گردو شامل نازنین 1، نازنین 2 و نازنین 3 با دو رقم گردوی شاهد چندلر و فرنور موجود در شهرستان الشتر استان لرستان مورد مطالعه قرار گرفتند. این مطالعه بر اساس 35 صفت مورفولوژیکی و پومولوژیکی مندرج در دستورالعمل ملی تمایز، یکنواختی و پایداری (DUS) گردو، که در برگیرنده ویژگی های مختلف درخت، برگ، گل، خشک میوه و مغز گردو، به مدت دو سال مورد ارزیابی قرار گرفتند. بدین منظور، صفات ابتدا به صورت کمی ارزیابی و بر اساس دستورالعمل UPOV و اطلاعات موجود در سایر منابع به صورت صفات کیفی نمره دهی شدند. ترکیبی از روش های ارزیابی صفات مورفولوژیکی با روش های آماری چند متغیره مانند تجزیه به عامل­ها (PCA) و تجزیه خوشه ای برای جداکردن ارقام و ژنوتیپ­ها و نیز تعیین صفات متمایزکننده استفاده شد. پس از دو سال ارزیابی، اطلاعات همراه با تصاویر مستند سازی شده ارقام با دو هدف تعیین شناسنامه DUS ارقام گردوی کشور و نیز تکمیل فهرست ملی ارقام کلاسه بندی شدند. نتایج حاکی از وجود اختلاف معنی­دار بین ژنوتیپ ها و ارقام مورد بررسی از لحاظ ویژگی­های مختلف بود. به طوریکه، از میان صفات ارزیابی شده، تنها دو صفت شامل دوام نداشتن دمبرگ اصلی و پروتاندر بودن (رسیدن زودتر گلهای نر در مقایسه با گلهای ماده) بین سه ژنوتیپ کاندید و شاهد یکسان بود. ژ