بررسی تاثیر کمیابی و فقدان کنترل درک شده بر رفتار خرید پانیک در بحران
نویسندگان
1 گروه مدیریت، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
2 گروه مدیریت، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
3 گروه مدیریت، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
doi
چکیده
در شرایط بحرانی، بروز رفتارهایی مانند خرید پانیک بهعنوان واکنشهای روانشناختی و هیجانی میان مصرفکنندگان رایج است. این رفتارها معمولاً از ترس، اضطراب و احساس بیثباتی ناشی میشوند و میتوانند پیامدهایی مانند کمبود کالا، افزایش قیمت و فشار روانی در جامعه ایجاد کنند. هدف این پژوهش بررسی تاثیر کمیابی درک شده و فقدان کنترل درک شده بر رفتار خرید پانیک در بحران در میان مصرفکنندگان ایرانی است. متغیرهایی نظیر هنجار اجتماعی، تأثیر اجتماعی، کمیابی درکشده و فقدان کنترل درکشده بررسی شدند. پژوهش به روش توصیفی-همبستگی و با استفاده از پرسشنامه استاندارد روی نمونهای ۳۸۴ نفری از شهروندان گیلانی انجام شد. دادهها با مدلیابی معادلات ساختاری (SEM) تحلیل گردید. نتایج نشان داد هنجارهای اجتماعی و تأثیر اجتماعی اثر معناداری بر افزایش کمیابی درکشده دارند. همچنین، کمیابی درکشده و احساس فقدان کنترل بهطور مستقیم با خرید پانیک مرتبط بودند، اما نقش تعدیلگرانه فقدان کنترل تأیید نشد. این یافتهها میتوانند در طراحی مداخلات رفتاری و سیاستگذاری در شرایط بحران مؤثر باشند.
