تحلیل جامعهمحور کیفیت فضاهای عمومی شهری باتأکیدبر سلامت اجتماعی شهروندان (نمونهکاوی: کلانشهر تبریز)
نویسندگان
1 گروه شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاداسلامی، تبریز، ایران.
2 گروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاداسلامی، تبریز، ایران.
3 گروه معماری و شهرسازی، واحد ایلخچی، دانشگاه آزاداسلامی، ایلخچی، ایران.
4 گروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.
doi
https://doi.org/10.82338/aukh.2025.1209615چکیده
فضاهای عمومی شهری بهعنوان یکیاز محیطهایی که بیشترین زمان حضور شهروندان در آنها سپری میشود، پیونددهندهای میان جنبههای اجتماعی و زیستی زندگی شهری بهشمار میآیند و تأثیر عمیقی بر سلامت جسمی و روانی افراد دارند. ضروری است این فضاها بهگونهای طراحی و برنامهریزی شوند که ارتقاء سلامتعمومی، بهویژه سلامت اجتماعی شهروندان را ممکن سازند. دراینراستا، پژوهش حاضر باهدف تحلیل کیفیت فضاهای عمومی کلانشهر تبریز با رویکرد جامعهمحور و باتأکیدبر شاخصهای سلامت اجتماعی و عمومی انجام گرفته است. این مطالعه از نوع کاربردی با ماهیت تحلیلی–اکتشافی بوده و با بهرهگیری از روشتحقیق آمیخته (کیفی–کمی)، صورت پذیرفته است. برای تجزیهوتحلیل دادهها از مدل حداقل مربعات جزئی در نرمافزار “Warp-PLS”، و آزمون “T-test”، در نرمافزار “SPSS”، استفاده شده است. نتایج نشان میدهد بیشترین اثرگذاری بر تحقق سلامتعمومی در فضاهای عمومی تبریز بهترتیب مربوطبه مفاهیم معنابخش فضای شهری، بستر کالبدی مطلوب و سالم، تعامل با بستر اکولوژیکی، الگوی کاربری زمین و فعالیتها، دسترسیپذیری و پویایی و مفاهیم اجتماعی فضا با ضرایب 69/0، 58/0، 56/0، 55/0، 48/0 و 43/0، میباشد. همچنین، در میان متغیرهای فرعی، مؤلفههایی نظیر احترام به نیازها و خواستههای شهروندان، پویایی و سرزندگی فضا، هویت منحصربهفرد، توجهبه فضاهای سبز و آبی، بهرهگیری از نمادها، و پاکیزگی محیطی بیشترین تأثیر را داشتهاند. یافتهها نشان میدهد که شاخصهای سلامتعمومی در فضاهای عمومی کلانشهر تبریز بهطور کامل تحقق نیافته و نیازمند نگرشی سیستمی و یکپارچگی در برنامهریزی جهت شکلگیری فضاهایی با رویکرد ارتقاء سلامت جسمانی و روانی شهروندان میباشد.
