بررسی تطبیقی عوامل کالبدی-محیطی اثرگذار بر سلامت اجتماعی در محلات جدید و سنتی شهری (نمونهموردی: شهر اهر)
نویسندگان
1 گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد مرند، دانشگاه آزاداسلامی، مرند، ایران.
2 گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد مرند، دانشگاه آزاداسلامی، مرند، ایران.
3 گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد مرند، دانشگاه آزاداسلامی، مرند، ایران.
doi
https://doi.org/10.82338/aukh.2025.1202501چکیده
اصولاً سلامت اجتماعی در شهرها تحتتأثیر عوامل مرتبطبا ساختار فضاهای شهری، اقتصاد و کارکرد شهر و جهتگیریهای اجتماعی، فرهنگی و سیاسی قرار دارد. هدفاز این تحقیق بررسی تطبیقی عوامل کالبدی-محیطی مؤثر بر سلامت اجتماعی در بین محلات قدیم و جدید شهر اهر می باشد. پژوهش حاضر در زمرة تحقیقات کاربردی استکه با روش تحلیلی و رویکرد آمیخته انجام گرفته است. مطابق نتایج تحلیل عاملی اکتشافی نشان داد که 56شاخص اولیه به 40شاخص در قالب 5عامل (امنیت و شمولگرایی، کیفیت محیطی، دسترسی به خدمات، وضعیت اقتصادی و اجتماعی، و کیفیت زندگی)، تقلیل یافته است. شمولگرایی فضاهای عمومی اهمیت زیادی دارد، با امتیاز 78/0 در محلههای سنتی و 75/0 در محلههای جدید، برای ارتقاء تعاملات اجتماعی و نظم اجتماعی. فضاهای گردهمایی در محلههای سنتی با امتیاز 82/0 نسبتبه محلههای جدید (40/0)، از اهمیت بالایی برخوردارند. عدموجود این فضاها در محلههای جدید ممکن است حستعلق و مشارکت اجتماعی را کاهش دهد. همچنین، بومی بودن ساکنان امتیار 72/0 و حستعلق به محله (65/0 در محلههای سنتی و 80/0 در جدید)، نشاندهندۀ ارتباط نزدیک ساکنان است. میزان سواد نیز در هردو نوع محله اهمیت دارد، با امتیاز 50/0 و 78/0 بهترتیب. استفادهاز الگوریتمهای یادگیری ماشین نشان میدهد که در محلههای جدید 90% به فضاهای سبز دسترسی دارند، ولی تنها 60% حستعلق بالایی دارند. همچنین (F-Ratio)، بالای 23/35 تفاوتهای معنادار بین محلات را نشان میدهد. درنتیجه، بهینهسازی طراحی فضاهای عمومی باید بخشی از استراتژیهای توسعۀ پایدار در شهر اهر قرار گیرد، تا نهتنها سلامت اجتماعی بهبود یابد بلکه کیفیت زندگی همۀ ساکنان نیز افزایش یابد.