بازخوانی نقش خانواده در پرورش تعاملات اجتماعی کودک در بستر طراحی محیطهای آموزشی مبتنیبر الگوی مونتهسوری
نویسندگان
1 گروه معماری، واحد کرج، دانشگاه آزاداسلامی، کرج، ایران.
2 گروه معماری، واحد کرج، دانشگاه آزاداسلامی، کرج، ایران.
doi
https://doi.org/10.82338/aukh.2025.1205902چکیده
نقش خانواده در شکلگیری و تقویت تعاملات اجتماعی کودک، بهویژه در سالهای آغازین رشد، از اهمیت بنیادینی برخوردار است. دراین میان، بهرهگیری از الگوهای آموزشی نُوین، همچون الگوی مونتهسوری، در طراحی محیطهای آموزشی میتواند بهمثابۀ ابزاری مؤثر برای تعمیق این تعاملات عمل کند. پژوهش حاضر باهدف بازخوانی جایگاه خانواده در پرورش مهارتهای اجتماعی کودکان، در بستر طراحی محیطهای آموزشی متکیبر الگوی مونتهسوری، بهبررسی چگونگی تأثیرگذاری همافزایی این دو مؤلفه در مسیر تربیتی کودک میپردازد. این تحقیق باروش توصیفی-تحلیلی و با بهرهگیری از راهبرد کیفی بهتحلیل و واکاوی تعامل میان نقش خانواده و محیط آموزشی طراحیشده، برپایۀ اصول مونتهسوری پرداخته است. گردآوری دادهها ازطریق مطالعات کتابخانهای، اسنادی و تحلیل محتوای منابع نظری مرتبطبا روانشناسی رشد کودک، طراحی آموزشی و رویکرد مونتهسوری صورت گرفته است. طوریکه نتایج پژوهش نشان میدهد که حضور فعال خانواده در فرایند آموزش، درکنار طراحی محیطی هدفمند براساس اصول خودمحوری، آزادی انتخاب و یادگیری تجربی که در الگوی مونتهسوری لحاظ شدهاند، زمینهساز شکلگیری تعاملات اجتماعی پایدار و مؤثر در کودکان میشود. همچنین، انطباق محیط کالبدی با نیازهای رشدی کودک موجب تقویت استقلال فردی و درعینحال توسعۀ مهارتهای ارتباطی و اجتماعی در فضای آموزشی میگردد. درنتیجه، طراحی محیطهای آموزشی برمبنای الگوی مونتهسوری، هنگامی که با نقشآفرینی مؤثر خانواده همراه باشد، میتواند بستر مناسبی برای پرورش تعاملات اجتماعی کودک فراهم آورد. چنین همافزایی میان عوامل محیطی و خانوادگی نهتنها به رشد اجتماعی کودک منتهی میشود، بلکه زمینهساز ارتقاء کیفیت آموزش، تقویت حس مسئولیتپذیری و افزایش مشارکتپذیری در روابط گروهی کودکان خواهد بود. بدینترتیب، توجهبه همراستاسازی نقش تربیتی خانواده و طراحی محیطهای آموزشی میتواند راهبردی کلیدی درجهت رشد جامع شخصیت کودک تلقی شود.
