آینده‌پژوهی استراتژی‌های مدیریتی اثرگذار بر الگوی اسکان و توسعه پایدار شهر ارومیه

نویسندگان

1 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران

2 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران

3 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران

doi
10.48308/sdge.2024.233936.1171
چکیده

هدف این پژوهش آینده‌پژوهی استراتژی‌های مدیریتی اثرگذار بر الگوی اسکان و اثرات آن بر توسعه پایدار شهر ارومیه است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت، تحلیلی و اکتشافی است. به‌منظور رتبه‌بندی و استخراج ماتریس تأثیرگذاری (تحلیل ساختاری و متقاطع) از نرم‌افزار  میک مک، سناریو ویزارد و تفکیک سناریوها و طیف سه‌گان با رویکرد آینده‌نگاری استفاده شد. به‌منظور شناسایی پیشران‌های کلیدی با استفاده از تحلیل پستل و مشارکت هدفمند 31 نفر نخبه و کارشناس اداری ـ اجرایی، 57 پیشران کلیدی در 6 بعد اجتماعی و فرهنگی (S&C)، قانونی (L)، تکنولوژیک (T)، سیاسی (P)، بوم‌شناختی و محیطی (E&E) و اقتصادی (E) گروه‌بندی شدند. مطابق نتایج ماتریس اثرگذاری و وابستگی بالقوه مستقیم و غیرمستقیم، ۳ پیشران وجود خلاء و تعارضات قانونی متعدد، تمرکز جغرافیایی فعالیت‌ها و عدم انسجام و فقدان نظم حقوقی در قوانین و مقررات مربوط به کنترل و هدایت توسعه شهری در رتبه نخست تأثیرگذاری مستقیم و غیرمستقیم و 3 پیشران فقدان تلاش برای ایجاد مدل‌های توسعه اقتصادی، مهاجرپذیری و فشارهای شهرنشینی و پایداری زیست‌محیطی در رتبه نخست اثرپذیری مستقیم و غیرمستقیم قرار گرفته‌اند. باتوجه به وضعیت‌های گوناگون، احتمال وقوع 5 سناریو از میان 11 سناریو کلی نشان دهنده وضعیت تقریبا ایستا پیش‌روی توسعه پایدار کلان‌شهر ارومیه است. طبق نتایج، اجرای طرح‌ها و پروژه‌های مکمل جریان توسعه پایدار در زمینه‌های طبیعی، جغرافیایی، تاریخی، فضایی ـ کالبدی، مذهبی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، علمی و.. با سیاست‌گذاری توسعۀ منطقه‌ای و موازی با جهت‌گیری‌های آمایش در ارتباط زنجیره‌ای سکونتگاه‌ها و ایجاد عدالت فضایی از مهمترین راهکارهای مقابله با جریان ناپایداری الگوی اسکان در شهر ارومیه است.