فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش با هدف بررسی رابطه بین فرهنگ مدرسه و رفتارهای انحرافی معلم‌ها با نقش واسطه‌ای تاب‌آوری سازمانی در میان معلمان مقطع متوسطه شهرستان داراب در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ انجام شد. از نظر هدف، پژوهش حاضر کاربردی و از نظر روش‌شناسی، توصیفی–همبستگی است. جامعه آماری شامل کلیه معلمان مقطع متوسطه شهرستان داراب بود که بر اساس جدول مورگان، ۳۲۲ نفر با روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل سه پرسشنامه استاندارد: رفتارهای انحرافی رابینسون و بنت (۱۹۹۵)، فرهنگ مدرسه غلامی (۱۳۹۷) و تاب‌آوری سازمانی پرایاگ و همکاران (۲۰۱۸) بود. روایی پرسشنامه‌ها از طریق نظر خبرگان و متخصصان تائید شد و پایایی آن‌ها با ضریب آلفای کرونباخ به ترتیب 0.95، 0.79 و 0.91 برآورد گردید که بیانگر پایایی مطلوب ابزارهاست. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از روش‌های آمار توصیفی و استنباطی شامل آزمون t مستقل، کولموگروف–اسمیرنوف و مدل یابی معادلات ساختاری (SEM) استفاده شد. نتایج نشان داد که فرهنگ مدرسه تأثیر منفی و معناداری بر رفتارهای انحرافی معلمان دارد؛ بدین معنا که ارتقای فرهنگ مدرسه موجب کاهش رفتارهای انحرافی می‌شود. همچنین، تاب‌آوری سازمانی نیز تأثیر مستقیم و منفی بر رفتارهای انحرافی داشت و نقش میانجی گرانه آن در رابطه بین فرهنگ مدرسه و رفتارهای انحرافی تائید شد. علاوه بر این، بین معلمان زن و مرد از نظر میزان رفتارهای انحرافی تفاوت معناداری مشاهده شد؛ به‌گونه‌ای که معلمان مرد رفتارهای انحرافی بیشتری نسبت به معلمان زن نشان دادند. به‌طورکلی، یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که تقویت فرهنگ مدرسه مثبت و ارتقای تاب‌آوری سازمانی می‌تواند به شکل مؤثری رفتارهای انحرافی معلمان را کاهش داده و در بهبود فضای آموزشی، ارتقای کیفیت یادگیری و افزایش کارآمدی نظام آموزشی مؤثر واقع شود. ازاین‌رو، توجه مدیران و سیاست‌گذاران آموزشی به ایجاد محیط‌های مدرسه‌ای حمایتگر و برنامه‌های توانمندسازی معلمان در حوزه تاب‌آوری، ضرورتی اساسی تلقی می‌شود.