تحلیل رفتاری–گفتمانی کنش‌های نمادین کاربران ایرانی توییتر درباره زندگی زنانه در چارچوب توسعه پایدار

نویسندگان

1 گروه مدیریت دولتی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران

2 گروه مدیریت، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران

3 گروه جامعه‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

doi
چکیده

این پژوهش با هدف تحلیل رفتاری گفتمان کاربران ایرانی توییتر درباره توانمندسازی زنان و برابری جنسیتی در چارچوب توسعه پایدار انجام شده است. با توجه به اهمیت هدف پنجم سند «اهداف توسعه پایدار» و نقش فزاینده رسانه‌های اجتماعی در شکل‌دهی به نگرش‌ها و معانی اجتماعی، این مطالعه می‌کوشد برداشت‌ها و معناپردازی‌های کاربران را نسبت به مسائل مرتبط با زندگی زنانه در بستر فضای مجازی تفسیر کند. پژوهش حاضر بر مبنای فلسفه تفسیرگرایی و با اتکا به نظریه کنش متقابل نمادین شکل گرفته است؛ رویکردی که بر معناگذاری کنشگران اجتماعی در تعاملات روزمره تأکید دارد. روش پژوهش کیفی و از نوع مردم‌نگاری مجازی است. اطلاعات از طریق گردآوری تمامی توییت‌های فارسی منتشرشده با هشتگ‌های مرتبط با «توانمندسازی زنان» و «برابری جنسیتی» در بازه زمانی سپتامبر ۲۰۱۵ تا دسامبر ۲۰۲۲ جمع‌آوری شده‌اند. تحلیل اطلاعات با بهره‌گیری از راهبردهای کدگذاری باز، محوری و گزینشی انجام شده است. تمرکز تحلیل بر شناسایی مقولات، الگوهای معنایی و بازنمایی‌های نمادین کاربران در ارتباط با اهداف توسعه پایدار بوده است. یافته‌ها نشان می‌دهد گفتمان کاربران پیرامون برابری جنسیتی و توانمندسازی زنان، متکثر، گاه متعارض و به‌شدت متأثر از ابعاد فرهنگی، اجتماعی، سازمانی و سیاسی است. در بسیاری از موارد، برابری جنسیتی به‌صورت مفهومی مبهم یا شعاری بازنمایی شده و توانمندسازی زنان عمدتاً در چارچوب آموزش، نقش‌های خانوادگی، مشارکت اجتماعی و کارآفرینی معنا یافته است. این نتایج بیانگر نبود «تعریف مشترک» از مفاهیم کلیدی هدف پنجم توسعه پایدار در میان کاربران است و نشان می‌دهد که فهم اجتماعی این اهداف، بیش از آنکه ناظر بر سیاست‌های رسمی باشد، بر تجربه زیسته و تعاملات نمادین کاربران استوار است.