تأثیر تغییرات کالبدی و اجتماعی بر محیطهای آموزشی فرهنگمدار با رویکرد جامعهشناختی (نمونهپژوهی: کلانشهر قم)
نویسندگان
1 گروه معماری، واحد ساوه، دانشگاه آزاداسلامی، ساوه، ایران.
2 گروه معماری و شهرسازی، واحد ساوه، دانشگاه آزاداسلامی، ساوه، ایران.
doi
https://doi.org/10.82338/aukh.2025.1212037چکیده
محیطهای آموزشی فرهنگمدار نقشی فراتر از انتقال دانش داشته و بهعنوان بستر بازتولید فرهنگی و اجتماعی، تأثیر مستقیمی بر کیفیت یادگیری و سلامتروان دانشآموزان دارند. در کلانشهر قم، ویژگیهای کالبدی، مؤلفههای اجتماعی-فرهنگی همچون ادراک فضایی و الگوهای تعامل، بر کاهش استرس، ارتقای آرامش روانی و تقویت روابط اجتماعی دانشآموزان اثرگذار هستند. درمقابل، کمتوجهی به استانداردهای کالبدی و اجتماعی میتواند موجب افت تحصیلی و اختلال در سلامتروان شود. این پژوهش با رویکرد جامعهشناختی و روش ترکیبی کیفی–کمی انجام گرفته است. جامعۀ آماری شامل دانشآموزان متوسطۀ دوم میباشد و بااستفادهاز نرمافزار G*Power، حجمنمونه ۵۹۶نفر تعیین و پساز پالایش دادهها، ۵۸۷پرسشنامه معتبر (۵۱گویه براساس طیف لیکرت)، تحلیل شد. برای ارزیابی روایی و برازش مدل از تحلیل عاملی تأییدی کواریانسمحور استفاده گردید. یافتهها نشان داد کیفیت کالبدی مدارس فرهنگمدار رابطهای معنادار با سلامتروان دانشآموزان دارد. این نتایج تأکید میکند که ارتقای کیفیت کالبدی و اجتماعی مدارس، از رهگذر طراحی و سازماندهی مطلوب و تقویت زمینههای فرهنگی-اجتماعی، میتواند زمینهساز رشد شناختی، سلامتروان و شکوفایی دانشآموزان و در سطح کلان، تقویت سرمایۀ اجتماعی جامعه باشد.
