تحلیل نقش خودانضباطی کارکنان در شکل‌گیری رفتار نوآورانه باتأکیدبر بسترهای محیطی و تغییرات اجتماعی-فرهنگی سازمان

نویسندگان

1 گروه مدیریت کسب‌وکار ، واحد تبریز، دانشگاه آزاداسلامی، تبریز، ایران.

2 گروه مدیریت کسب‌وکار ، واحد تبریز، دانشگاه آزاداسلامی، تبریز، ایران.

doi
https://doi.org/10.82338/aukh.2025.1211855
چکیده

در دنیای پررقابت امروز، نوآوری نیروی انسانی به‌عنوان یک مزیت رقابتی کلیدی برای سازمان‌ها محسوب می‌شود. بااین‌حال، شکل‌گیری رفتار نوآورانه کارکنان صرفاً به توانایی‌های فردی وابسته نبوده و تحت‌تأثیر عوامل درون‌فردی مانند خودانضباطی و نیز بسترهای محیطی و تغییرات اجتماعی-فرهنگی سازمان قرار دارد. این پژوهش باهدف بررسی نقش خودانضباطی در شکل‌گیری رفتار نوآورانه باتأکیدبر بسترهای محیطی و تغییرات اجتماعی-فرهنگی سازمان انجام شد. تحقیق حاضر ازنظر هدف، کاربردی و گردآوری داده‌ها، توصیفی-پیمایشی است. جامعۀ آماری شامل کارکنان سازمان‌های خدماتی شهر تبریز در سال ۱۴۰۴ش، بود که بااستفاده‌از فرمول کوکران، ۳۸۴نفر به‌صورت تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند. داده‌ها ازطریق 3پرسش‌نامۀ استاندارد – خودانضباطی، بسترهای محیطی و رفتار نوآورانه، گردآوری شد. روایی ابزارها به‌کمک نظر خبرگان و تحلیل عاملی تأییدی، و پایایی آن‌ها با آلفای کرونباخ (به‌ترتیب 81/0، 78/0 و 84/0)، تأیید شد. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از مدل‌سازی معادلات ساختاری در نرم‌افزار AMOS استفاده گردید. نتایج نشان داد خودانضباطی کارکنان اثر مثبت و معناداری بر رفتار نوآورانه دارد و این رابطه در سازمان‌هایی با بستر محیطی حمایت‌گر و تغییرات اجتماعی-فرهنگی مطلوب تقویت می‌شود. براساس این یافته‌ها، می‌توان نتیجه گرفت توسعۀ مهارت‌های خودانضباطی همراه‌با بهبود شرایط محیطی و توجه‌به تحولات اجتماعی و فرهنگی سازمان، نقش مهمی در ارتقای نوآوری کارکنان ایفاء می‌کند.