ارزیابی پساز بهرهبرداری مدارس ابتدایی در تهران با رویکرد انسانمحور؛ تأملیبر کیفیت اجتماعی فضا
نویسندگان
1 گروه معماری، واحد چالوس، دانشگاه آزاداسلامی، چالوس، ایران.
2 گروه معماری، واحد دماوند، دانشگاه آزاداسلامی، دماوند، ایران.
3 گروه معماری، واحد چالوس، دانشگاه آزاداسلامی، چالوس، ایران.
4 گروه معماری، واحد چالوس، دانشگاه آزاداسلامی، چالوس، ایران.
doi
https://doi.org/10.82338/aukh.2025.1209587چکیده
این پژوهش باهدف ارزیابی انسانمحور کیفیت فضایی و اجتماعی مدارس ابتدایی شهر تهران، بهبررسی تجربۀ زیستۀ کاربران نهایی شامل معلمان، مدیران و کارکنان پرداخته است. روش ارزیابی پسازبهرهبرداری (POE)، بهعنوان چارچوب اصلی گردآوری دادهها از 10مدرسه دولتی با فرمهای مختلف معماری بهکار گرفته شد. ابزار گردآوری اطلاعات، پرسشنامهای ساختاریافته شامل ۳۱شاخص محیطی، عملکردی و اجتماعی بود که ابعادی بهمانند تهویه، نور، آسایش حرارتی، ایمنی، زیباییشناسی و رضایت روانی کاربران و تعاملات اجتماعی را پوشش میداد. تحلیل آماری با بهرهگیری از آزمون ANOVA، همبستگی پیرسون و تحلیل عاملی اکتشافی (EFA)، صورت گرفت. نتایج نشان دادند فضاهایی بهمثابۀ کلاسهای درس و سالنها بالاترین سطح رضایت را ایجاد کردهاند و شاخصهایی نظیر تهویه، مبلمان و انگیزش روانی بیشترین ارتباط را با رضایت کلی کاربران داشتهاند. همچنین 3عامل پنهان شامل «کیفیت فضایی و اطمینان روانی»، «آسایش حسی و محیطی» و «قابلیت ناوبری فضایی»، در تعامل اجتماعی بهعنوان ابعاد اصلی تجربۀ انسانمحور شناسایی شدند. یافتهها بر اهمیت توجهبه کیفیت اجتماعی فضا در کنار الزامات عملکردی و محیطی تأکید دارند و میتوانند مبنایی برای طراحی و بازطراحی مدارس با رویکرد انسانمحور فراهم سازند.
