تبیین رفتار سیاسی نهضت آزادی در عرصۀ تحولات انقلابی ایران (از آغاز نخست وزیری آموزگار تا تشکیل دولت موقت مهندس بازرگان)

نویسندگان

1 استادیار تاریخ انقلاب اسلامی، گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.

doi
10.22034/irs.2025.500359.1250
چکیده

نیروهای نهضت آزادی پس ­از رکود طولانی‌مدت فعّالیّت سیاسی، در چند ماهۀ منتهی به پیروزی انقلاب اسلامی به تغییر در روند مبارزاتی خویش روی ­آوردند. رفتاری که واکاوی آن توجه پژوهشگران حوزۀ مطالعات تاریخ انقلاب اسلامی را به­خود جلب کرده ­است. این تغییر رفتار در کنار عملکرد نهضت آزادی در این برهۀ ­سرنوشت­ساز، موضوعی است که پژوهش حاضر ضمن بهره­گیری از منابع کتابخانه­­ای و اسنادی با رویکردی تاریخی و روشی توصیفی درصدد مطالعۀ آن است. این مقاله درصدد است تا ضمن ارزیابی عملکرد این نیروها در اوج تحولات انقلابی، به این پرسش پاسخ ­دهد که چرا نیروهای ملی-مذهبی به‌رغم روند مبارزات پارلمانی گذشتۀ خویش در اوج تحولات انقلابی به ­همراهی با انقلابیون مذهبی به رهبری امام خمینی پرداختند؟ یافته­های پژوهش نشان می­دهد این نیروها در سیر حوادث آن روزها با آگاهی از ناکارآمدی رویکرد مبارزاتی خویش در فضای تازه و با توجه به سازش‌ناپذیری رهبری نهضت در مخالفت با حکومت پهلوی و براندازی آن، درنهایت برخلاف رویۀ مبارزاتی خویش سیاست همگرایانه­ای را با انقلابیون مذهبی اتخاذ نمودند.