تحلیل نقش ميانجي مسئوليتپذيري اجتماعي در رابطۀ دينداري و مداراي اجتماعي شهروندان تبريز
نویسندگان
1 گروه جامعهشناسي، واحد تبريز، دانشگاه آزاداسلامي، تبريز، ايران.
2 گروه جامعهشناسي، واحد تبريز، دانشگاه آزاداسلامي، تبريز، ايران.
3 گروه علوماجتماعي، واحد تهران، دانشگاه پيامنور، تهران، ايران.
4 گروه علومارتباطات، واحد تبريز، دانشگاه آزاداسلامي، تبريز، ايران.
doi
https://doi.org/10.82338/aukh.2025.1219588چکیده
مدارای اجتماعی یکی از اصول بنیادین زیست انسانی و پیشنیاز تحقق دموکراسی و زندگی متمدن است؛ ازاینرو، شناسایی عوامل مستقیم و میانجیگر مؤثر بر آن اهمیت ویژهای دارد. پژوهش با هدف بررسی ارتباط میان دینداری، مسئولیتپذیری اجتماعی و میزان بروز مدارای اجتماعی در میان شهروندان تبریز انجام شد. روشتحقیق از نظر هدف کاربردی و از نوع روش، پیمایشی است. جامعۀ آماری شامل کلیۀ شهروندان ۱۸ تا ۷۰ سالۀ تبریز در سال ۱۴۰۳شمسی به تعداد 1070375 نفر بود که براساس فرمول کوکران، حجمنمونه 384 نفر تعیین شد. نمونهگیری بهصورت تصادفی طبقهای و متناسب با مناطق شهرداری انجام گرفت. ابزار گردآوری دادهها پرسشنامههای استاندارد و محققساخته بود. تجزیهوتحلیل دادهها بااستفادهاز آزمون همبستگی پیرسون، تحلیل عاملی تأییدی و مدلسازی معادلات ساختاری در نرمافزارهای SPSS و Amos انجام شد. یافتهها نشان داد دینداری تأثیر مثبت و معناداری بر مدارای اجتماعی و مسئولیتپذیری اجتماعی دارد (05/0p < ). همچنین مسئولیتپذیری اجتماعی اثر مثبت و معناداری بر مدارای اجتماعی داشته و نقش میانجی مؤثری در رابطۀ میان دینداری و سطح مدارا ایفاء میکند. این نتایج بر اهمیت تقویت ارزشهای دینی و مسئولیتپذیری اجتماعی در جهت ارتقای مدارا در جامعه دلالت دارد.
