فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سامان‌دهی محلات قدیمی یکی‌از چالش‌های اساسی شهرسازی معاصر است‌که مستلزم توجه‌به جنبه‌های متعدد فیزیکی، اجتماعی و روانی محیط می‌باشد. امنیت‌فرهنگی محلات تاریخی به‌عنوان مؤلفه‌ای کلیدی، نقش تعیین‌کننده‌ای در ارتقای کیفیت زندگی و کاهش آسیب‌های اجتماعی ایفاء می‌کند. رویکرد طراحی پیشگیرانه از جرم (CPTED)، باتمرکزبر شاخص‌های محیطی و فیزیکی و هم‌زمان درنظرگرفتن عوامل اجتماعی، به‌عنوان ابزاری کارآمد برای ارتقای امنیت‌فرهنگی و کاهش آسیب در بافت‌های تاریخی شناخته می‌شود. محلۀ بارناوا، از شاخص‌ترین محلات تاریخی تبریز، زمینه‌ای مناسب برای ارزیابی اثرگذاری این رویکردها فراهم می‌کند. پژوهش حاضر  با روش توصیفی-تحلیلی و ترکیب داده‌های کتابخانه‌ای و میدانی، به ارزیابی شاخص‌های امنیتی و تکنیک‌های طراحی محیطی پرداخته است‌که می‌توانند سطح احساس امنیت‌فرهنگی و ایمنی واقعی ساکنان را افزایش دهند. نتایج نشان می‌دهد که ویژگی‌هایی همچون مقیاس نامتناسب فضاها، ارتفاع و کیفیت بصری ساختمان‌ها و خیابان‌ها، از مهمترین عوامل تهدیدکنندۀ امنیت‌فرهنگی دراین محله هستند. براساس تحلیل‌ها، طراحی استراتژیک فضاها و اصلاح ساختار کلی بافت، نه‌تنها به بهبود شرایط محیطی و افزایش حس امنیت‌فرهنگی منجر می‌شود، بلکه موجب تقویت هویت تاریخی و ارتقای کیفیت زندگی ساکنان نیز خواهد شد. این مطالعه نشان می‌دهد که رویکرد جامع و مبتنی‌بر طراحی محیطی می‌تواند نقش محوری در احیای پایدار محلات تاریخی ایفاء کند.