بررسی خصوصیات اعتقادی و فرهنگی بنیاسرائیل نسبت به خدا و نقش آن در تربیت جامعۀ انسانی از دیدگاه قرآنکریم
نویسندگان
1 گروه فقه و مبانی حقوقاسلامی، واحد اردبیل، دانشگاه آزاداسلامی، اردبیل، ایران.
2 گروه علوم قرآن و حدیث، واحد اردبیل، دانشگاه آزاداسلامی، اردبیل، ایران.
3 گروه علوم قرآن و حدیث، واحد اردبیل، دانشگاه آزاداسلامی، اردبیل، ایران.
doi
https://doi.org/10.82338/aukh.2025.1225154چکیده
قرآنکریم بیشاز هر قوم دیگری به واکاوی مشخصههای اعتقادی و فرهنگی بنیاسرائیل پرداخته است. هدف اصلی این بازخوانی، استخراج آموزههایی برای تربیت صحیح جامعۀ انسانی میباشد. روشتحقیق توصیفی-تحلیلی و مبتنیبر منابع کتابخانهای، بهبررسی تعامل ویژگیهای اعتقادی و عناصر فرهنگی بنیاسرائیل نسبت به خدا و انعکاس آن در منظومۀ تربیتی قرآن است. پرسش آن استکه - قرآنکریم چه باورهای اعتقادی و چه الگوهای رفتار فرهنگی مرتبط با نگرش آنان به خداوند را گزارش میکند و این دادهها چه پیامد تربیتی برای انسان امروز دارد؟ - یافتهها نشان میدهد که در کنار باورهای مادیگرایانه قوم بنیاسرائیل نسبت به خدا همچون جسمانیت الهی، نسبتدادن فرزند به خدا، رؤیتپذیری خدا، فهم مادی از علم، قدرت الهی، شرک و کفر، مجموعهای از رفتارها و الگوهای فرهنگی نیز در قرآن معرفی شده است؛ از جمله فرهنگ اعتراضگری مکرر نسبت به پیامبران، عادت به تجربهگرایی حسی در امر قدسی و تمایل به جایگزینی نمادهای مادی بهجای محتواهای معنوی. قرآن با نقد این باورها و رفتارها، اصولی همچون تنزیه خداوند از جسمانیت، نفی رؤیت حسی، بطلان هرگونه نسبت فرزند، و اصلاح فرهنگ دینی برپایۀ ایمان، عقلانیت و التزام عملی را بهعنوان محورهای تربیتی معرفی میکند. نتایج نشان میدهد پیوند میان باورهای اعتقادی و ساختارهای فرهنگی قوم بنیاسرائیل میتواند بهعنوان تبیینی هشداردهنده در تربیت جامعۀ انسانی مورد بهرهبرداری قرار گیرد.
