فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

علی‌رغم پیچیدگی‌های زیست‌محیطی در بافت‌های متراکم شهری، چگونگی تبدیل مؤلفه‌های کالبدی به محرک‌های عصبی تسهیل‌گر سلامت‌روان و چرایی ناکارآمدی رویکردهای تزئینی در مدیریت بحران‌های اجتماعی، همچنان مبهم است. پژوهش حاضر با هدف تبیین پیوند ساختار فضا و پاسخ‌های عصبی-زیستی، سازوکار بازسازی پیوند انسان و محیط در کلان‌شهر تهران را فرموله می‌کند. این تحقیق با رویکرد پدیدارشناسی و چارچوب کیفی، داده‌ها را از طریق مصاحبه‌های عمیق با ۱۵ متخصص خبره (تا حصول اشباع‌نظری)، گردآوری و با تحلیل تلفیقی کلایزی و کدگذاری، مقولۀ مرکزی را استخراج نمود. کیفیت و اعتبار پژوهش نیز براساس معیارهای ارزیابی تأیید شد. یافته‌ها نشان داد که الگوی تحلیلی بر چهار بُعد استوار است. نخست، بیوپلیتیک ادراک منظر که با فعال‌سازی مکانیسم‌های تکاملی (منظر-پناهگاه)، اضطراب وجودی را تعدیل می‌نماید. دوم، سازوکارهای عصبی-اجتماعی که با نگاشت ریتم‌های بصری به نوسانات مغزی و کاهش انرژی آزاد توسط استنباط فعال، بار شناختی محیط را مدیریت می‌کند. سوم، مدیریت سلامت‌روان که با گذار به منطق سلامت‌زایی و پرورش حس انسجام، فضا را به عامل ترمیم‌گر روان جمعی بدل می‌سازد. و چهارم، بازسازی پیوند اجتماعی که با تسهیل ادراک ‌حسی، رفتارهای پرواسپشیال را فعال کرده و بستر تعاملات هم‌دلانه را فراهم می‌آورد. درنتیجه، استقرار منطق بیوپولیتیک در تهران، تلفیق بینش‌های عصبی با طراحی انسان‌محور است که از طریق رویکرد پیش‌گیرانه، شکاف میان فشارهای محیطی و نیازهای سلامت‌روان را پوشش داده و پایداری حکمرانی شهری را صیانت می‌کند.