فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بررسی دوران 37 سالة حکومت محمدرضا شاه پهلوی نشان می‌دهد که در میان ابعاد اندیشة باستان‌گرایی این حکومت، توجه، علاقه و دل‌بستگی به فرهنگ و تمدن هخامنشی از جایگاه برجسته‌ای برخوردار بوده است. این موضوع که از آن می‌توان به پدیده هخامنشی‌گرایی یاد کرد، بسیاری از سیاست­ها و راهبردهای پهلوی دوم را تحت‌تأثیر قرار داد. مقالة حاضر با بهره­گیری از روش توصیفی- تحلیلی درصدد پاسخ به این سؤال است که محمدرضا شاه پهلوی در سیاست‌گذاری‌های فرهنگی خود چه رویکردی به تاریخ و تمدن هخامنشی داشته است؟ یافته­های این بررسی نشان می‌دهد محمدرضا شاه و کارگزاران فرهنگی‌اش سهم بسیار مهمی از سیاست­ها و برنامه­های فرهنگی حکومت پهلوی دوم را به احیا و ترویج فرهنگ و تمدن هخامنشی در عرصة داخلی و خارجی اختصاص داده بودند. مهم­ترین تجلّیات هخامنشی­گراییِ فرهنگی، در عرصه­هایی همچون هنر نمایش، موسیقی؛ ساخت و طراحی آثار و نمادهای هخامنشی؛ نام‌گذاری هخامنشی بر روی مکان­ها، رویدادها و سال‌ها؛ برگزاری نمایشگاه­ها، کنگره­ها، مسابقات و جشن‌ها به مناسبت بزرگداشت و یادبود هخامنشیان؛ تألیف، ترجمه و چاپ کتاب و مقاله در مورد هخامنشیان و ابداع تقویم شاهنشاهی با مبدأ هخامنشی بروز و ظهور کرد. باید گفت برجسته‌کردن تمدن هخامنشی از سوی محمدرضا شاه و توجه و علاقه خاص وی از میان سلسله‌های باستانی ایران به هخامنشیان، به‌دلیل کارکرد پویا و بالندة میراث خوش‌نام و موردتمجید این حکومت در عرصة فرهنگی، دینی، سیاسی، هنری و... جهانِ معاصر بود که حکومت پهلوی با تبلیغ و ترویج آنها می‌توانست برای ارتقای جایگاه ایران و سلطنت خود در عرصة داخلی و مناسبات جهانی استفاده کند.