فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

«حق بهره‌مندی از تابعیت» از «حقوق بنیادین بشری» است که به فرد، هویت قانونی می‌دهد و اساساً تحقق حقوق فرد فرع بر معلوم بودن تابعیت وی است؛ زیرا تابعیت امکان عملی بهره‌مندی از حقوق فرد را فراهم می‌آورد؛ لیکن زنان ایرانی مزدوج با مردان خارجی قانوناً امکان آن را نداشتند تا مستنداً به مواد مرتبط قانون مدنی، برای فرزندان زیر 18 سال خود درخواست تابعیت ایران را نمایند و از طرفی به دلیل بی‌تابعیتی این فرزندان که بعضاً بعد از متواری شدن پدر و نامعلوم بودن هویت وی حاصل می‌آمد و پیامدهای منفی‌ای؛ چون محرومیت از اوراق هویت و به تبع، محرومیت از حقوقی؛ نظیر حق بر سلامت و آموزش را در بر داشت، «قانون تعيين تكليف تابعيت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ايراني با مردان خارجي» در سال 1385 به تصویب رسید. فرزندان بالای 18 سال که قبل یا حداکثر یک سال بعد از تصویب این قانون در ایران متولد شده بودند، می‌توانستند درخواست تابعیت نمایند و به این ترتیب، موضوع حقوق شهروندی آنها و مهم‌تر، وضعیت آنها قبل از اخذ تابعیت ایران، بدون تعیین تکلیف قانونی باقی می‌ماند؛ لذا قانون‌گذار برای رفع این محدودیت و با تأثیرپذیری از حقوق بین‌الملل بشر، در سال 1398، قانون اصلاح قانون فوق الذکر را به تصویب رساند تا ضمن پاسداشت مقام زن ایرانی، زمینه‌های قانونی لازم برای استیفای حقوق فرزندان زیر 18 سال آنها را فراهم آورد. اگر چه ممکن است اعطای تابعیت به این کودکان گامی مثبت جهت کاهش آسیب ها و مشکلات آنان باشد اما به دلیل عدم شفافیت، عدم تعیین تکلیف برخی موضوعات چالش­هایی ایجاد نموده است.