جبران خسارات زیستمحیطی در پرتو ماده ۷۵ اساسنامه رُم و «عناصر جنایات»
نویسندگان
1 . استاد گروه حقوق ، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران
2 استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد دماوند دماوند ایران
3 گروه مدیریت محیط زیست، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران
4 دانشجوی مقطع دکترا رشته حقوق بین الملل،دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب،تهران،ایران
doi
چکیده
زمینه و هدف: در دهههای اخیر نیاز به حفاظتِ موثر از محیط زیست ، ضروریتر شده است. در این راستا تلاشهای قابل توجهی توسط جامعه بینالمللی انجام پذیرفت که منجر به تصویب کنوانسیونها و معاهداتی با هدف تضمین حفاظت از محیط زیست و توسعه «حقوق بینالملل محیط زیست» شد. هر چند این توسعهی چشمگیر ، هنوز به حوزه حقوق کیفری بینالمللی وارد نشده است. در واقع دیوان کیفری بینالمللی ، منحصراً به پیگیری کیفری «جنایات اصلی» که طبق اساسنامه رُم در صلاحیت آن قرار دارند، تمرکز دارد. در این مقاله به بررسی پاسخ این سوال میپردازیم که اساسنامه دیوان کیفری بین المللی ، برای پیگیری خسارات زیست محیطی چه قابلیتهایی دارد؟ روش : روش این تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و ابزار گردآوری دادهها، کتابخانهای با مطالعه کتب، مقالات و اسناد بین المللی (اعلامیه ها، معاهدات، مصوبات مراجع بین المللی و ...) می باشد. یافتهها و نتایج: تجزیه و تحلیل ما نشان می دهد اگر چه تنها جایی در اساسنامه رُم که به صراحت از محیط زیست نام برده شده ، در ماده8.2(b) (iv) تحت عنوان "جنایت جنگی" میباشد اما 6 ظرفیت دیگر برای پیگیری کیفری آسیبهای زیست محیطی در "عناصر جنایات" وجود دارد. بنابراین ما نباید قدرت تکیه بر چارچوب فعلی اساسنامه رم را دست کم گرفته و به این ظرفیتها توجه نکنیم بلکه باید به جای چشم پوشی از "عدالت زیست محیطی" در دیوان بین المللی کیفری، بر استفاده حداکثری از ظرفیتهای زیست محیطی در چارچوب قانونی فعلی ، تمرکز کنیم.