جبران خسارات زیست‌محیطی در پرتو ماده ۷۵ اساسنامه رُم و «عناصر جنایات»

نویسندگان

1 . استاد گروه حقوق ، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران

2 استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد دماوند دماوند ایران

3 گروه مدیریت محیط زیست، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران

4 دانشجوی مقطع دکترا رشته حقوق بین الملل،دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب،تهران،ایران

doi
چکیده

زمینه و هدف: در دهه­های اخیر نیاز به حفاظتِ موثر از محیط زیست ، ضروری­تر شده است. در این راستا تلاش­های قابل توجهی توسط جامعه بین­المللی انجام پذیرفت که منجر به تصویب کنوانسیون­ها و معاهداتی با هدف تضمین حفاظت از محیط زیست و توسعه «حقوق بین­الملل محیط زیست» شد. هر چند این توسعه­ی چشمگیر ، هنوز به حوزه حقوق کیفری بین­المللی وارد نشده است. در واقع دیوان کیفری بین‌المللی ، منحصراً  به پیگیری کیفری «جنایات اصلی» که طبق اساسنامه رُم در صلاحیت آن قرار دارند، تمرکز دارد. در این مقاله به بررسی پاسخ این سوال می­پردازیم که اساسنامه دیوان کیفری بین المللی ، برای  پیگیری خسارات زیست محیطی چه قابلیت­هایی دارد؟ روش  : روش  این تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و ابزار گردآوری داده­ها، کتابخانه­ای با مطالعه کتب، مقالات و اسناد بین المللی (اعلامیه ها، معاهدات، مصوبات مراجع بین المللی و ...) می باشد. یافته­ها و نتایج: تجزیه و تحلیل ما نشان می دهد  اگر چه تنها جایی در اساسنامه رُم که به صراحت از محیط زیست نام برده شده ، در ماده8.2(b) (iv) تحت عنوان "جنایت جنگی" می­باشد  اما  6 ظرفیت دیگر برای پیگیری کیفری آسیب­های زیست محیطی در "عناصر جنایات" وجود دارد. بنابراین ما نباید قدرت تکیه بر چارچوب فعلی اساسنامه رم را دست کم گرفته و به این ظرفیت­ها توجه نکنیم بلکه  باید به جای چشم پوشی از "عدالت زیست محیطی" در دیوان بین المللی کیفری، بر استفاده حداکثری  از ظرفیتهای زیست محیطی  در چارچوب قانونی فعلی  ، تمرکز کنیم.