فرایند کشش جبرانی در گویش بروجردی در چارچوب نظریۀ بهینگی

نویسندگان

1 دستیار گروه زبانشناسی، دانشنامه زبانها و گویشهای ایرانی، دایره المعارف بزرگ اسلامی

doi
چکیده

پژوهش حاضر دربارۀ "فرایند کشش جبرانی در گویش بروجردی" و روش انجام آن به­صورت توصیفی- تحلیلی است. در این پژوهش با به‌کارگیری دو نظریۀ "بهینگی و مورایی" فرایند کشش جبرانی [1] واکه در گویش بروجردی مورد بررسی قرار گرفت و مشخص گردید دو نوع کشش جبرانی در این گویش وجود دارد: نخست کشش جبرانی واکه که ناشی از حذف همخوان­های چاکنایی / h / و/ ʔ / است و دیگری کشش جبرانی واکه ناشی از حذف واکه. این دو همخوان چاکنایی تنها همخوان‌های گویش بروجردی هستند که وزن هجایی دارند. حذف این دو همخوان یا واکه سبب می­شود مورای آنها به واکۀ کوتاه پیش از آنها منتقل گردد و از‌آنجایی­‌که واکه­های کوتاه تک‌‌مورایی هستند، پس از جذب مورای آزاد­شدۀ همخوان­های چاکنایی و واکۀ محذوف، به واکه­های دو­مورایی تبدیل گردند و فرایند کشش جبرانی بر روی آنها اعمال شود. نتیجۀ پژوهش حاضر مشخص نمود این فرایند در گویش بروجردی، علاوه­بر سه بافت واجی که "بیک مور" معرفی کرده ‌است، در بافت دیگری نیز در واژه‌های سه‌هجایی رخ می‌دهد. [1] - Compensatory lengthening