پیشنهادی دربارۀ ریشۀ دو واژۀ گُند و مَندیر در گویش لُری بختیاری
نویسندگان
1 دکترای زبانهای باستان، دانشگاه تهران
doi
https://doi.org/10.82183/dif.2025.1194090چکیده
با بنیان سلسله های ایرانی پیش از اسلام، روابط با دولتهای میانرودانی باستان، یونان و روم از زمان مادها شروع شد و این فرایند تا پایان خاندان ساسانی ادامه داشت. نتیجه، این روابط ورود شماری وامواژه به زبان پارسی کهن بود. در کنار آن، ایران باستان چندین بار هم مورد تاخت و تاز اقوام دیگری قرار گرفت و در این فرایند، آثار مکتوبی از میان رفتند. اما از آنجا که گویشها بازتابی از نیای خود هستند، واژگان کهن را در خود نگه داشتهاند. امروزه در گویش لری به جای واژة عربی بیضه یا فارسی خایه از گند ( gōnd =تخم) و به جای منتظر از واژه مَندیر ( mand ī r )، استفاده میکنند. هدف این پژوهش هم، بررسی واژة گُند و مَندیر در گویش لری است و اینکه این واژهها از چه ساختاری پیروی کرده است. بر این پایه، روش کار، هم پیدا کردن ریشه واژه و هم ساخت دستوری این واژهها است که از کدام ساخت زبانی کهن پیروی کردهاند. در پایان، با تطبیق با واژههای هم خانواده هندواروپایی و ایرانی باستان، واژه گُند محتمل میتواند از یک وامواژه از یونانی در زبانهای ایران باستان و واژه مَندیر هم از یک ساخت ایرانی باستان آمده باشد.