پیشنهادی دربارۀ ریشۀ دو واژۀ گُند و مَندیر در گویش لُری بختیاری

نویسندگان

1 دکترای زبانهای باستان، دانشگاه تهران

doi
https://doi.org/10.82183/dif.2025.1194090
چکیده

با بنیان سلسله­ های ایرانی پیش از اسلام، روابط با دولت­های میانرودانی باستان، یونان و روم از زمان مادها شروع شد و این فرایند تا پایان خاندان ساسانی ادامه داشت. نتیجه، این روابط ورود شماری وامواژه به زبان پارسی کهن بود. در کنار آن، ایران باستان چندین بار هم مورد تاخت و تاز اقوام دیگری قرار گرفت و در این فرایند، آثار مکتوبی از میان رفتند. اما از آنجا که گویش­ها بازتابی از نیای خود هستند، واژگان کهن را در خود نگه داشته­اند. امروزه در گویش لری به جای واژة عربی بیضه یا فارسی خایه از گند ( gōnd =تخم) و به جای منتظر از واژه مَندیر ( mand ī r )، استفاده می­کنند. هدف این پژوهش هم، بررسی واژة گُند و مَندیر در گویش لری است و اینکه این واژه­ها از چه ساختاری پیروی کرده است. بر این پایه، روش کار، هم پیدا کردن ریشه واژه و هم ساخت دستوری این واژه­ها­ است که از کدام ساخت زبانی کهن پیروی کرده­اند. در پایان، با تطبیق با واژه­های هم خانواده هندواروپایی و ایرانی باستان، واژه گُند محتمل­ می­تواند از یک وامواژه از یونانی در زبان­های ایران باستان و واژه مَندیر هم از یک ساخت ایرانی باستان آمده باشد.