بررسی علل نبود نام کوروش در شاهنامه

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه زبان وادبیات فارسی،واحد ایذه، دانشگاه آزاداسلامی،واحدایذه،ایران.

doi
https://doi.org/10.82183/dif.2025.1207175
چکیده

چرایی شاهنامه بدون نام کوروش کوروش بزرگ حدود 600 پ.م، چشم به جهان گشود؛ او پسر کمبوجیه اول در یک پادشاهی کوچک در جنوب غرب ایران به نام پارس در استان امروزی فارس بود. نخستین شاه خاندانی پارسی، چیش-پیش بوده و جانشینان او چون کوروش، خودشان را شاه اَنشَن می­خواندند. بدون شک، افسانة کوروش بزرگ در روایات داستان­گونة ایران باستان و در دورة خود مردمان هخامنشی رواج داشته­وداستان­هایی از زایش، پادشاهی و بزرگی نخستین شاه­ خودشان یاد می­کردند. باوجودی که نام او در اسناد بابلی، یونانی و عبری و کتیبه­های خودش آمده است، امّا نامی از او در شاهنامه نیامده است. هدف این پژوهش با بررسی متون تاریخی دوره ی فردوسی و با روش تحلیل محتوایی،  قصد دارد پاسخی تاریخی-منطقی برای علل عدم نام کوروش در شاهنامه ارائه  دهد. هدف این پژوهش چرایی عدم نام کوروش هخامنشی  از روش تطبیق و بررسی شاهنامه‌ی فردوسی با متون تاریخی آن دوره چون تاریخ طبری و یعقوبی و ... است و به چه علت نام کوروش در شاهنامه نیامده است. یافته های این پژوهش علل عدم نام کوروش در شاهنامه را این گونه بیان می کند: حذف نام کوروش از زمان به قدرت رسیدن داریوش با توجه به کتیبه بیستون و فرمان­های داریوش، درنتیجه نبودن نام کوروش در منابع ساسانی، استفاده­ی مستقیم فردوسی از خدای نامک های ساسانیان و اعتماد به آنها، عدم آگاهی فردوسی از خط و زبان عبری و یونانی  که ذکری ازنام کوروش کرده­اند.