بازتاب عناصر عامیانه در دیوان فلکی شروانی

نویسندگان

1 مدرس دانشگاه

doi
https://doi.org/10.82183/dif.2025.1212042
چکیده

یکی از ابعاد بسیار مهم زبان و ادبیات فارسی را، ادبیات عامه تشکیل می‌دهد که در مقابل ادبیات خاصه می باشد. قصه ها و اشعار عامیانه مناسب‌ترین منبع برای شناخت فرهنگ و روحیات توده‌ی مردم هستند.ادبیات عامیانه‌ی فارسی هم مانند ادبیات کلاسیک دربرگیرنده‌ی دو بخش شعر و نثر می باشد. در ادبیات کلاسیک هدف از آفرینش یک اثر، تأثیر‌گذاری بر عواطف خواننده است و نویسنده  برای خلق یک اثر علمی، عقلانی دست به قلم می‌شود. اما در آثار عامیانه، هدف از خلق آن، بیشتر سرگرمی و شگفت‌زدگی خواننده است. از مهم‌ترین علل شهرت شاعران، میزان استفاده از مسائل زیبایی‌شناسی(صور خیال) و مطالبی است که در اثر خود از آن بهره‌مند می‌شوند؛ در این میان یکی دیگر از این عناصر، تأثیرپذیری از باورهای عامیانه است. سهم ادبیات عامیانه را در شعر و نثر کلاسیک، سبک‌های گوناگون ادبی، از جمله سبک آذربایجانی نمی‌توان نادیده گرفت. هدف از این پژوهش آشنایی مخاطب با یکی از شاعران قرن ششم (فلکی شروانی) و میزان بهره‌مندی وی از عناصر عامیانه است. فقدان پژوهش در این زمینه، طرح این موضوع را تأئید می‌نماید. در این گزیده ابتدا تعریفی از ادب عامیانه و تاریخ جمع‌آوری آن ارائه شده؛ سپس خیلی کوتاه به معرفی فلکی شروانی پرداخته‌ایم و در نهایت سعی بر آن شده است تا با ژرف‌نگری اشعار وی، بازتاب عناصر عامیانه و باورهای موجود در دیوان فلکی را بیان کنیم. کلید واژه ها: ادبیات عامیانه- سبک آذربایجانی- فلکی شروا‌نی