کارکرد زبان آرکائیک (کهن) و زبان عامیانه در شعر نظیری نیشابوری

نویسندگان

1 مدرس مدعو دانشگاه آزاد واحد کرج

doi
https://doi.org/10.82183/dif.2025.1208983
چکیده

نظیری نیشابوری، از شاعران مشهور سبک هندی است که با استفاده از ظرفیت‌های زبانی متنوع، تصویرهای شعری خلاقانه را در این سبک پدید آورده است. یکی از مهم‌ترین جلوه‌های این تنوع، کاربرد هم‌زمان زبان کهن (آرکائیک) و زبان عامیانه در شعر است که سبب غنای کلام او شده و آن را به آئینه‌ای تمام‌نما، از تحولات اجتماعی و فرهنگی-زبانی عصر او بدل کرده است. آمیختگی و ترکیب زبان فاخر و کهن با واژگان عامیانه و گاه محاوره‌ای، سبب شده شعر او هم برای خواص، جذاب باشد و هم برای عوام، قابل‌درک شود. زبان آرکائیک، در قالب واژگان مهجور و ساختارهای نحوی سنتی و اصطلاحات کهن،‌ بُعدی سنتی به شعر او می‌بخشد و زبان عامیانه از طریق واژگان روزمره و کنایات مردمی و اصطلاحات محاوره‌ای، صبغه مردمی و صمیمیت و پویایی را به شعر او القا می‌کند. مقاله حاضر با روش تحلیلی–توصیفی، به بررسی و تحلیل کارکرد زبان کهن (آرکائیک) و زبان عامیانه، در شعر نظیری نیشابوری پرداخته است تا جلوه‌های این دو نوع زبان را در شعر او با ذکر نمونه‌هایی نشان داده و نقش و تأثیر آن‌ها را در شکل‌گیری سبک ادبی او بیان کند.