چند فرایند واجی فعال در گویش شیرازی

نویسندگان

1 گروه زبان شناسی دانشگاه تربیت مدرس

2 گروه زبانشناسی، دانشگاه تربیت مدرس

doi
https://doi.org/10.82183/dif.2025.1214587
چکیده

هدف از نگارش این پژوهش بررسی فرایندهای واجی فعال‌ در گویش شیرازی است. بدین منظور داده‌های موردنیاز پژوهش به چند روش جمع‌آوری شده‌اند: 1. مصاحبه با 5 تن از گویشوران شیرازی، 2. استفاده از شم زبانی یکی از نگارندگان در تائید داده‌ها، 3. استفاده از منابعی مانند سمندر (1377 و 1383) و زارعی (1383) که به این گویش شعر و داستان نوشته‌اند. پس از گردآوری بیش از پانصد واژه ساده، غیرساده و گروه، داده‌ها با توجه به بافت مشترک دسته‌بندی شده‌اند و نوع فرایند هرکدام شناسایی، توصیف و تحلیل شده و قاعده هر فرایند نوشته شده است. در انتهای هر قسمت، یکی از داده‌ها از زیرساخت تا روساخت به‌عنوان نمونه بازنمایی شده است. برخی از نتایج این پژوهش عبارت‌اند از: 1. در توالی‌های همخوانی /-st-/ و /-zd-/ در بافت بین دو واکه فرایند همگونی به‌صورت پیش‌رو عمل می‌کند. 2. واکه پسین افتاده /A/ در بافت قبل از سایشی لثوی‌کامی /S/ و در پایان تکواژهای آزاد به واکه میانی [o] ارتقاء می‌یابد. 3. تکواژ اضافه /-e/ در گروه‌های اضافه و وصفی حذف می‌شود. 4. واکه پسین افتاده /A/ موجود در پسوند سببی [-And] پیش از توالی همخوانی /nd/ یک درجه افراشته شده و به واکه میانی [o] تبدیل می‌گردد. 5. واکه میانی /e/ موجود در پیشوند امری و التزامی /be-/ به لحاظ مشخصه‌های [پسین] و [افراشته] با واکه‌های افراشته ستاکِ فعل هماهنگی واکه‌ای دارد.