مهاجرت یزدی‌های زرتشتی و مسلمان به خوزستان: روایت تاریخی–اجتماعی با تکیه بر اسناد و خاطرات محلی

نویسندگان

1 دانشگاه شهید چمران

doi
چکیده

خوزستان، درست همچون دیگر استان‌های کشور، از هزاره‌های گذشته تا امروز زیستگاه باشندگانی با خاستگاه‌های قومی، فرهنگی، زبانی و مذهبی بسیار متنوع بوده است. در میان ساکنان این سرزمین کهن، گروه‌های گوناگونی از ایلامی، آشوری و کلدانی گرفته تا یونانی‌تبار، رومی‌تبار، ترک، مغول، قشقایی، کرد، لر، عرب، بختیاری، اصفهانی، شیرازی و همدانی حضور داشته‌اند. پژوهش حاضر، روایتی تاریخی–اجتماعی از کوچ گروهی از هموطنان یزدی، زرتشتی و مسلمان، به خوزستان در فاصله سال‌های ۱۳۰۰ تا اواخر دهه ۱۳۳۰ ارائه می‌دهد؛ مردمانی شریف و سختکوش که در پی خشکسالی‌ها و قحطی‌های فراگیر ایران آن عصر، به‌ویژه در منطقه کویری یزد، طی چند موج مهاجرتی به بخش‌هایی از خوزستان کوچ کردند و با اشتغال به کشاورزی و دامپروری، هم به بهبود شرایط زندگی خود یاری رساندند و هم نقشی مؤثر در آبادانی این استان ایفا کردند. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که این مهاجرت، برخلاف برخی برداشت‌های توطئه‌محور، نه حاصل سیاست‌های ناصواب قومی یا سیاسی حکومت وقت، بلکه نتیجه فشارهای زیست‌محیطی، اقتصادی و جست‌وجوی معیشت پایدار بوده است. این تحقیق با رویکردی اسنادی–روایی و با اتکا بر اسناد تاریخی، منابع مکتوب، گزارش‌های رسمی و روایت‌های محلی، به بازخوانی این تجربه مهاجرتی و پیامدهای اجتماعی آن در خوزستان می‌پردازد.