توصیف تکواژهای فعلی در گویش لایزنگانِ داراب

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی و دبیر ادبیات

doi
چکیده

از جمله مبحث­هایی که گویش­پژوهان، کم­تر بدان توجه داشته­اند تکواژهای فعلی است. پژوهش حاضر که از نوع توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر داده‌های میدانی است، با هدف توصیف و تحلیل تکواژهای فعلی در گویش لایزنگانی انجام شده است. موارد بررسی شده در این پژوهش، شامل: تکواژهای فعلی، تکواژ مضارع اخباری، تکواژ التزامی، تکواژ امر، تکواژ استمراری، تکواژ منفی­ساز، تکواژ نهی، تکواژ بن، تکواژ ماضی­ساز، تکواژ سببی، تکواژ صفت مفعولی­ساز، تکواژ شناسه، تکواژ ماضیِ نقلی­ساز و تکواژ خنثی شدة [-e] است. داده­ها بیان­گر این است که تکواژ التزامی در این گویش غالباً به صورت [bo-] و گاه به صورت [bu-]، [biy-] و به ندرت [bey-] نیز به کار می­رود. تکواژ امر در گویش لایزنگانی بیش­تر به صورت [bo-] به کار می­رود. اما ممکن است این تکواژ به صورت [be-]، [bo-]، [biy-]، [bi-] یا [bu-] نیز ظاهر شود. تکواژِ سببی در بنِ فعل­های ماضی [-on-] و در بن فعل­های مضارع [-un-] است. ماضیِ نقلی در گویش لایزنگانی از تکواژ ماضی + شناسه­ها -غیر از سوم شخص مفرد که ᴓ است- + -e (گونه­ای از است) ساخته می­شود. ماضی نقلی در لایزنگانی، بیش­تر به لری بویراحمد و لری بختیاری مسجدسلیمان شباهت دارد. یکی از تکواژهای فعلی در این گویش، تکواژ خنثی شدة [-e] است. این تکواژ، همانند تکواژ ماضی نقلی­ساز در پایان برخی از ساخت­های ماضی و مضارع قرار می­گیرد اما تغییری در معنا ایجاد نمی­کند.