واکاوی نقش هیات‌ها و مجالس مذهبی شهر ری در انقلاب اسلامی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد تاریخ دانشگاه شهید بهشتی تهران. ایران.

doi
10.22034/irs.2025.495505.1240
چکیده

پس از تبعید امام خمینی، فشار بر مخالفان حکومت پهلوی و انقلابیون افزایش یافت. هیئت‌ها و مجالس مذهبی از جمله در شهرری، توسط انقلابیون به عنوان یکی از پایگاه‌های تجمع مبارزان، تبادل اخبار و تصمیم‌گیری‌ها، مورد بهره‌برداری قرار گرفتند و نقش مهمی در پیروزی نهضت اسلامی ایفا کردند. روش مورد اسـتفاده در ایـن پـژوهش کیفی و از نوع مطالعات تاریخی و اسنادی بوده و با برخی از دست‌اندرکاران هیئت‌ها مذهبی مورد مطالعـه مـصاحبه نیز انجام شده است. پژوهش حاضر با بررسی فعّالیّت‌های هیئت‌ها و مجالس مذهبی شهرری، درصدد پاسخ به این سؤال است که آیا هیئت‌ها و جلسات مذهبی شهرری علاوه بر نقش سنتی خود، کارکردهای سیاسی و انقلابی در دوران نهضت اسلامی داشته‌اند؟ یافته‌های تحقیق در پاسخ به این سئوال مبتنی بر آن است که پس از قیام 15خرداد و سیاسی‌شدن برخی اعضای هیئت‌ها، در الگوی سنتی هیئت‌ها، تغییرات جدیدی پدید آمد. به‌طوری‌که این تغییرات زمینه‌ای برای ایجاد یک محفل و به‌تدریج یک تشکل سیاسی شد. دستگاه اطلاعاتی رژیم شاه نیز با اطلاع از این امر، با گماردن مأموران خود در این مراکز سعی در جمع‌آوری اخبار و جلوگیری از اقدامات آنان داشت، اما این هیئت‌ها و مجالس مذهبی، به یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های تبلیغ آموزه‌های نهضت اسلامی تبدیل شدند و به عنوان یکی از شبکه‌های سـازماندهی در کنـار سـایر سازمان‌ها، در روند شکل‌گیری و پیروزی انقلاب اسـلامی دارای نقـش و کارکردهـای مهـم و متنوعی بوده‌اند.