چارچوب مفهومی طراحی فضای پیاده محور برای سالمندان جهت تسهیل مسیریابی آنها در محیطهای شهری
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد تهران جنوب، تهران، ایران
2 گروه شهرسازی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
doi
https://doi.org/10.71930/dpau.2025.1045679چکیده
سالمندان بهعنوان گروه سنی آسیبپذیر در جامعه در معرض انزوا و تنهایی و قطع رابطه با محیطهای شهری میباشد یکی از عوامل تشدیدکننده این مسئله احساس گمگشتگی در پی حضور در فضاهای شهری ناآشنا میباشد. سالمندان هنگامی که نتوانند به دلایل مختلف در شهر حضور پیدا کنند رفتهرفته تمایل آنها به حضور در فضای شهری کم شده و در نتیجه تنهایی و انزوا را انتخاب میکنند. از جمله عواملی که میتواند مانع این امر شود طراحی محیطهای شهری متناسب با نیاز سالمندان میباشد. سالمندان در محیطهایی حضور خواهند داشت که برای آنها آشنا باشد و در آن احساس تنهایی و گمگشتگی نکنند و بتوانند بهصورت پیاده و یا از طریق حملونقل عمومی بدون مزاحمت و موانع در آن تردد کنند. ازاینرو هدف این پژوهش یافتن عوامل تأثیرگذار بر مسیریابی/جهتیابی سالمندان در محیطهای شهری بخصوص فضای پیاده محور میباشد تا ضمن مشخصکردن این عوامل بتوان چارچوبی برای طراحی و مسیریابی سالمندان در محیطهای پیاده محور تدوین کند. در این راستا مصاحبه نیمهساختاریافته با تعدادی از سالمندان شهر تهران بدون درنظرگرفتن محله و منطقه سکونت بهصورت تصادفی صورتگرفته است که بخشی از آن بهصورت سؤالات چهارگزینهای و بخشی از آن بهصورت نیمهساختاریافته و سؤالات باز میباشد که با استفاده از روش تحلیل محتوا مفاهیم مهم آن استخراج شده است. در نهایت عواملی که موجب طراحی محیط شهری پیاده محور با درنظرگرفتن جهتیابی مناسب برای سالمندان استخراج شده است که از جمله میتوان به خوانایی، دسترسپذیری، پیوستگی، امنیت و آموزش اشاره نمود.
