بررسی روانشناختی محیط بازار از منظر رفتار در بازارهای سنتی و مدرن (مورد مطالعه بازار های شهر خرم آباد)

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد معماری، گروه معماری، واحد خرم آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم آباد، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد معماری، گروه معماری، واحد خرم آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم آباد، ایران

3 گروه معماری، واحد خرم آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم آباد، ایران

doi
https://doi.org/10.71930/dpau.2025.1045665
چکیده

بازار، فضایی است با پیشینه کهن، که از ابتدای شهرنشینی بشر همواره نقش مهمی در زندگی شهری ایفا کرده است. بازار فضایی برای  داد و ستد، کانون شورش ها و جنبش ها، گردهمایی های مذهبی بوده و همچنین بر رفتار افرادی که در آن حاضر هستند نیز اثر گذار است. پژوهش حاضر یک پژوهش کمی است. این پژوهش با هدف مشخص نمودن تاثیر محیط بر رفتار افراد در دو جامعه مدرن و سنتی انجام شده است. بازار های مورد مطالعه در این پژوهش، بازار سنتی شهر خرم آباد (میدان گپ) و پاساژهای محدوده خیابان شهدای شرقی شهر خرم آباد هستند. پرسشنامه استفاده شده، پرسشنامه ای محقق ساخت است. در بخش آماری پژوهش ضریب  آلفای کرونباخ 785/0 به دست آمد و ﺑﺮاي ﺗﻌﻴـﻴﻦ راﺑﻄﻪ متغییر ها از ﺿﺮﻳﺐ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﭘﻴﺮﺳﻮن اﺳﺘﻔﺎده ﮔﺮدﻳﺪ. داده ﻫﺎ ﺣﺎﻛﻲ از آن است که رابطه معناداری بین مولفه ها وجود دارد. میزان ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ بین متغیرها مقدار417/0 به دست آمد که میزانی ﻣﻌﻨﺎدار و ﻣﺜﺒﺖ بود. در بخش تحلیل آماری برای توصیف متغیرهای پژوهش از نرم ­افزار SPSS استفاده شده است. از 38 ﻧﻔﺮ شرکت کننده در این تحقیق 20 نفر زن و 18 نفر مرد بودند. بر اساس فراوانی که از پاسخ های پرسشنامه به دست آمده است بیشترین مولفه تعامل است که بالاترین رتبه را در فضای بازارهای سنتی دارد. همچنین مولفه جذابیت فضایی برای بازارهای مدرن دارای بالاترین رتبه است. در رده فضای سنتی مبلمان شهری پایین ترین مرتبه را کسب کرده است که این نمایانگر نامناسب بودن این بخش در فضای بازار شهر خرم آباد می باشد. از نتایج این پژوهش می‌توان چنین استنباط کرد که با وجود جذابیت‌هایی که در فضای مدرن و بازار های مدرن در شهر خرم اباد وجود دارد اما افراد تعامل و احساس امنیت بیشتری در فضای سنتی دارند که این دو عامل از مهم ترین عوامل در نشان دادن تاثیر بازخورد مناسب فضا و محیط بر رفتارهای افراد می باشد.