تبیین مولفه¬های بصری در فرم اشیاء بر اساس نظریه دلوز از فرم (مورد پژوهی: موزه هنرهای معاصر و مجموعه برج آزادی)

نویسندگان

1 گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تهران غرب، تهران، ایران

2 گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تهران غرب، تهران، ایران

3 استادیار دانشکده هنر و معماری دانشگاه ازاد تهران غرب

doi
https://doi.org/10.71930/DPAU.2025.1126031
چکیده

پژوهش حاضر به تبیین نقش مولفه­های بصری در فرم اشیاء بر اساس نظریه­ی دلوز از فرم در موزه هنرهای معاصر و مجموعه برج آزادی پرداخته­است. فرآیند ادراک تحت­تاثیر عوامل زیادی است، در ادراک یک بنای معماری مولفه­های شکل­دهنده­ی فرم بنا تاثیر زیاد و به خصوصی دارند؛ این امر به گونه­ای است که حتی می­توان تاثیر این عوامل را در بازدیدکنندگان پیش­بینی و بررسی کرد. این عناصر یکی از عوامل اصلی در افزایش یا کاهش تعداد بازدیدکنندگان در هر بنا می­باشد؛ بنابراین بسیار حائز اهمیت چه برای افزایش گردشگران در بنا و چه برای معماران می­باشد. البته بخش عظیمی از ادراک محیط از طریق بینایی و ادراکات بصری به دست می­آید؛ به بیان ساده­تر درک محیط توسط فرآیندی پیچیده بین مغز و چشم اتفاق می­افتد که از سویی دیگر تناسبات و زیبایی­های بصری بر روی افزایش ادراک فرم بر انسان­ها، در بناهای معماری نقش مستقیم می­گذارد. لذا در این پژوهش به تاثیر عوامل و مولفه­های بصری بر فرم اشیاء بر اساس نظریه دلوز پرداخته شده­است تا مولفه­های بصری بر ادارک را در دو بنای موفق معماری معاصر ایران را دریافت و در اختیار دیگر پژوهشگران و معماران قرار داد. روش تحقیق در این پژوهش از نوع آمیخته و دلفی می­باشد. جمع­آوری اطلاعات نیز از طریق مطالعات کتابخانه­ای، بازدید میدانی و پرسشنامه­ صورت گرفته­است. نتایج تحقیق نشان می­دهد که عواملی همچون شرایط لایه­های کارکردی، زیبایی­شناختی، اجتماعی-فرهنگی، زیست­محیطی، اقتصادی و سیاسی در تببین مولفه­های بصری فرم نقش مهمی دارند. مهم­ترین مولفه­ها در مجموعه­ی برج آزادی شامل تناسب فرم و فضا؛ توجه به تاریخ معماری و غیرتکراری بودن بنا می­باشد و مهم­ترین مولفه­های بازتاب­یافته در موزه­ی هنرهای معاصر شامل خلق حرکت؛ هماهنگی، کالبد، فضا، مصالح و روابط کارکردی؛ توجه به تاریخ معماری و غیرتکراری بودن بنا؛ ظرافت­های بصری و عمق مفاهیم می­باشد.