واکاوي ارتباط مابین مؤلفه‌های فرم شهري و تقاضاي سفر خودرو مبنا در محدوده‌های منتخب شهر اصفهان

نویسندگان

1 کارشناسی‌ارشد برنامه‌ریزی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

doi
https://doi.org/10.71930/DPAU.2025.1201568
چکیده

سفرهای خودرو مبنا منجر به تولید گازهای گلخانه‌ای و آلودگی هوا می‌شوند. افزایش دی‌اکسیدکربن یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های شهری است که نظام برنامه‌ریزی شهری جهان با آن روبرو است. مؤلفه‌های فرم شهری در مقیاس‌های مختلف می‌توانند تأثیر قابل‌توجهی بر تقاضای سفر شهروندان، انتشار کربن و نوع استفاده از وسایل نقلیه داشته باشند. عناصر فرم شهری به‌عنوان یک مسئله مهم و تأثیرگذار در تقاضای سفر خودرو مبنا موردتوجه قرار می‌گیرند و تأثیرات آن‌ها بر پایداری یا نابودی سیستم شهری نیز بررسی می‌شوند. این مطالعه به‌منظور شناسایی شاخص‌های اصلی فرم شهری و بررسی ارتباط بین مؤلفه‌های فرم شهری و تقاضای سفر خودرو مبنا در 43 محله شهر اصفهان به‌عنوان هدف اصلی  پژوهش انجام‌شده است. سپس با استفاده از اطلاعات ثانویه، شاخص‌های فرم محلات را با استفاده از تحلیل عاملی اکتشافی به دست آورده است. این تحقیق با رویکرد تبیینی و استفاده از روش‌های کمی، اطلاعات موردنیاز را از مطالعات اسنادی و میدانی جمع‌آوری کرده و پس از بررسی مؤلفه‌های فرم شهری، ارتباط و اهمیت بین مؤلفه‌ها و تقاضای سفر خودرو مبنا را با استفاده از روش‌های همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی چندمتغیره ارزیابی کرده است. این مطالعه منجر به شناسایی مهم‌ترین شاخص‌های فرم شهری در سطح 43 محله اصفهان شده است. به‌عبارت‌دیگر، مهم‌ترین مؤلفه‌های فرم شهری و ارتباط آن‌ها در سطح 43 محله، با شناسایی شاخص‌های آن و درک ارتباط میان آن‌ها به‌دست‌آمده است. لذا 10شاخص و شش مؤلفه مستقل شامل تراکم، اتصال، اختلاط کاربري، دسترسی به ایستگاه‌های حمل‌ونقل عمومی، تمرکز و فاصله تا مرکز شهر و یک مؤلفه وابسته، تعداد اتومبیل شخصی مورداستفاده، به‌عنوان مؤلفه‌ها و شاخص‌های معرف فرم شهري سطح 43 محله شهر اصفهان معرفی‌شده‌اند. یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد که فاصله تا مرکز و تراکم مسکونی از عوامل اساسی در تشکیل الگوهای استفاده از اتومبیل شخصی هستند.