فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کیفیت‌های ادراکی و حسی، به ‌عنوان یکی از ارکان مهم طراحی، نیازمند توجهی ویژه در آموزش معماری است. در این راستا پژوهش حاضر با بهره‌گیری از نظریه اتمسفر پیتر زومتور، به تحلیل پدیدارشناسانه‌ برنامه درسی «طراحی معماری ۲» می‌پردازد. زومتور، معماری را عرصه‌ای برای آفرینش فضاهای چندحسی می‌داند که در قالب «اتمسفر» نمود می‌یابند.پژوهش حاضر از نوع کیفی و با رویکردی پدیدارشناسانه در پی پاسخ به پرسش محوری است که:«چگونه می‌توان از مضامین اتمسفر پیتر زومتور در باب اغنای برنامه درسی طراحی معماری۲، جهت طراحی و بهبود کیفیت‌ ادراکی و حسی فضا استفاده نمود؟» بدین منظور، چارچوب مفهومی تحقیق مبتنی بر ۹ مؤلفه اصلی اتمسفر زومتور شکل گرفته است که عبارتند از: کالبد معماری، طنین فضا، سازگاری مصالح، مواجهه درون و بیرون، ادراک دما، کیفیت نور، میان آرامش و اغوا، اشیاء پیرامونی و سطوح صمیمیت. داده‌های حاصل از ۲۹ مصاحبه عمیق با مدرسان و دانشجویان، با استفاده از نرم‌افزار (Atlas.ti9) کدگذاری و تحلیل شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که برخی مؤلفه‌ها، همچون «کالبد معماری» و «کیفیت نور»، با محتوای برنامه درسی هم‌سویی بالایی دارند و در ساختار آموزشی جایگاهی روشن یافته‌اند؛ در حالی‌که مؤلفه‌هایی مانند «طنین فضا» و «اشیاء پیرامونی» کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند. نتایج حاکی از آن است که نظریه اتمسفر زومتور، علاوه بر روشن ساختن نقاط قوت برنامه، می‌تواند بستری برای شناسایی خلأها و ارتقای ابعاد حسی در آموزش طراحی معماری فراهم آورد. لذا در بخش نتیجه، جدول بازخوانی برنامه درسی به‌ همراه تمرین‌های پیشنهادی آموزشی بر اساس نظریه اتمسفر پیترزومتور ارائه شده است. در این راستا توصیه‌هایی در نظر گرفته شده است که می‌توانند به‌ عنوان چارچوبی برای خوانش، تقویت و اجرای مؤثرتر این درس در محیط‌های آموزشی معماری مورد استفاده قرار گیرند. توصیه می‌شود در کلاس طراحی معماری، آموزش مباحث نظری و عملی به‌ صورت تلفیقی و هم‌زمان انجام شود تا درک مفاهیم فضایی، بدن‌مند و زیسته در بستر طراحی میسر گردد. توصیه می‌شود روش‌های تدریس حسی، مشارکتی و مبتنی بر تجربه جایگزین شیوه‌های صرفاً گفتاری شوند. توصیه می‌شود پیش از طراحی، تجربه مستقیم از فضاهای واقعی برای تقویت ادراک بدن‌مند فراهم شود. توصیه می‌شود در جلسات نقد و بررسی پروژه‌ها به ابعاد حسی، تجربه زیسته و بدن‌مندی فضا توجه ویژه شود. توصیه می‌شود دانشجویان تجربه‌های حسی خود را از تحلیل فضاها در طول ترم مستند کرده و به ‌عنوان بخشی از فرآیند طراحی به‌کار گیرند. توصیه می‌شود برای تحقق رویکرد پدیدارشناسی در آموزش طراحی معماری، گروه‌های آموزشی حمایت ساختاری، زیرساخت‌های مناسب و آموزش‌های تخصصی برای مدرسان فراهم آورند.همچنین پیشنهاد می‌شود در پژوهش‌های آینده، رویکردهای پدیدارشناسی در سایر دروس طراحی معماری بررسی گردد و از دیدگاه سایر اندیشمندان پدیدارشناس همچون استیون هال و یوهانی پالاسما نیز بهره گرفته شود.