مضمون رهایی‌بخشی در مبانی ایدئولوژیک انقلاب¬های بزرگ؛ بازتاب¬ها و دستاوردها (مطالعه موردی: انقلاب‌ فرانسه و انقلاب اسلامی ایران)

نویسندگان

1 هیت علمی دانشگاه رازی

2 گروه علوم سیاسی دانشگاه رازی کرمانشاه

doi
https://doi.org/10.71723/dir.2025.1191261
چکیده

انقلاب­های بزرگ با طرح نوعی ایدئولوژی و گفتمان جهانشمول، نظم نوینی را به منظور رهایی بشریت از وضعیت نامطلوب موجود ارائه می­دهند. مقاله حاضر با تأکید بر انقلاب­های بزرگ­ فرانسه و ایران درصدد پاسخ به این پرسش است که انقلاب­های مورد مطالعه، بر اساس کدام یک از ایدئولوژی­ها، نوعی رسالت جهانی را در خصوص رهایی انسان­ها از اوضاع نامطلوب موجود، برای خود تعریف کرده ­اند؟ برای پاسخ، ضمن بررسی مبانی ایدئولوژیک انقلاب­های یاد شده، مباحث مربوط به بازتاب­ها، دستاوردها و تشابهات و تفاوت­های این دو انقلاب ارزیابی می­شوند. یافته ­های پژوهش که با روش تطبیقی درونی به­دست آمده­اند، حاکی از آنند که انقلاب فرانسه تحت‌تأثیر اندیشه‌های عصر روشنگری و انقلاب اسلامی ایران با تأکید بر آموزه‌های برگرفته از اسلام شیعی، ایدئولوژی­هایشان را در مقیاسی جهانی شکل داده‌اند‌ و از این رهگذر، کارگزاران آن تلاش کرده­اند تا پس از تأسیس نظام پساانقلابی، به بخشی از مبانی ایدئولوژیک، یعنی اهداف رهایشی انقلاب خود، در ورای مرزهای ملّی جامه عمل بپوشانند.