نسبت ایدئولوژی انقلاب اسلامی با گفتمان سیاست خارجی دولت احمدی‌نژاد

نویسندگان

1 گروه علوم سیاسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.

2 گروه علوم سیاسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.

3 گروه علوم سیاسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.

doi
https://doi.org/10.71723/dir.2025.1206851
چکیده

سیاست خارجی هر دولتی، متاثر از تحولات داخلی و ساختار نظام بین‌الملل است و دولت‌ها براساس ایدئولوژی و آموزه‌های تشکیل دهنده نظام حاکم، سعی می‌کند خط‌مشی و سیاست خارجی خود را تدوین و اجرایی کنند. نظام جمهوی اسلامی ایران هم به عنوان نظامی که برپایه انقلاب اسلامی و ایدئولوژی شکل گرفته است، در سیاست خارجی خط‌مشی منحصر به فردی را اتخاذ کرده است و دولت‎هایی که در این سیستم، زمام امور قوه مجریه را در اختیار داشتند با پایبندی به اصول کلی انقلاب اسلامی، هر یک برنامه‌ای خاص و در حوزه  سیاست خارجی اتخاذ کرده‌اند. این تحقیق، این پرسش را مطرح می‌کند که ایدئولوژی انقلاب اسلامی چه نسبتی با گفتمان سیاست خارجی دولت اصولگرای احمدی‌نژاد داشته است؟ تحقیق با استفاده از روش و نظریه تحلیل گفتمان لاکلاو و موف انجام شده است و یافته‌ها نشان می‌دهد که دولت اصولگرای احمدی‌نژاد در گفتمان سیاست خارجی به شدت متاثر از ایدئولوژی انقلاب اسلامی بود. گفتمان سیاست خارجی این دولت که براساس دال مرکزی عدالت‌طلبی و دال‌های شناور مبارزه با نظام سلطه، مشروعیت از رژیم اسرائیل، مقابله با هژمونی آمریکا، انتقاد از کارکرد نهادهای بین‌المللی، سیاست شرق‌گرایی و بازنگری در پرونده هسته‌ای، شکل گرفته بود، درصدد غیریت‌سازی با غرب و بهره‌گیری از مکانیسم‌های برجسته‌سازی و به حاشیه رانی برای هژمونیک کردن گفتمانش بود.