بررسی مؤلفههای گفتمانمدار در مربع ایدئولوژیک خطبة عربی جمعة نصر و مقایسه آن با سخنرانی رهبران سه کشور منطقه
نویسندگان
1 استادیار، گروه زبان انگلیسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.
2 استادیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.
doi
https://doi.org/10.71723/dir.2026.1218546چکیده
ارزیابی سطوح گوناگون گفتمان، امكان دستیابی به برداشتی جدید از آن را فراهم مینماید و تعاملات زبان با ساختارهای ایدئولوژیك را كشف میكند. از آنجاكه مهمترین شرط بازتولید هویت ملی دسترسی به گفتمانهایی است كه باعث هژمونی هویت میگردد؛ بنابراین خطبههای سیاسی رهبران دینی میتواند نقش مهمی در شناخت این مهم داشتهباشد. وندایك كه ایدئولوژی را بنیانی برای بازنماییهایِ اجتماعیِ مشترك میداند، مدلی را برای تحلیل انتقادی گفتمان ارائه نمود كه میتواند چارچوبی مناسب برای بررسی بازتولید هویت در خطبههای رهبر معظم انقلاب اسلامی باشد. هدف از پژوهش حاضر كشف مؤلفههای گفتمانمدار خطبة عربی جمعة نصر و مقایسة آن با سخنرانی¬های رهبران ترکیه، عراق و سوریه است. یافته¬های این پژوهش کیفی و پیکره¬بنیاد بر روی متن پیاده¬سازی شده عربی و انگلیسی سخنرانی¬ها نشان داد كه برجستهسازی نكات مثبت خود و حاشیهرانی نكات مثبت دیگری سهم عظیمی از گفتمان خطبة عربی جمعة نصر را به خود اختصاص داده و همچنین سطح معنی و ساخت گزارهای برجستهترین سطح گفتمانی این خطبه است. مقایسه محتوای خطبه عربی جمعه نصر با سخنرانی-های رهبران سه کشور منطقه درباره بحران سیاسی منطقه، سید حسن نصرالله و محور مقاومت گویای آن است که به رغم همسویی رهبران منطقه با مواضع رهبر معظم انقلاب، بسیاری از مولفه¬های گفتمان مدار و ظرایف زبانی موجود زیرساخت و روساخت خطبه نصر رهبری به ویژه گفتمان امیدبخش آن در سخنان دیگر رهبران منطقه دیده نمی¬شود.
