فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

جنبش‌های اسلامی همواره در مواجهه با چالش‌های هویتی، سلطه خارجی و ناکارآمدی ساختارهای حکمرانی شکل گرفته و علی رغم تفاوت در مبانی فکری و شیوه­ های کنش سیاسی تلاش کرده‌اند مشروعیت سیاسی، سازوکارهای حکمرانی و نقش دین در نظم اجتماعی را بازتعریف کنند. از مهم‌ترین این جنبش­ ها می‌توان به انقلاب اسلامی ایران و اخوان‌المسلمین مصر اشاره نمود. این پژوهش با بهره­ گیری از ابزار کتابخانه ­ای و روش تحلیل محتوای کیفی به دنبال پاسخ به این پرسش بوده است که وجوه اشتراک و افتراق اندیشه‌ سیاسی اخوان­ المسلمین و انقلاب اسلامی ایران چه می ­باشد؟. نتایج حاکی از آن است که هر دو جریان بر جامعیت اسلام، پیوند دین و سیاست و احیای هویت و تمدن اسلامی تأکید دارند، اما تفاوت‌های تاریخی، نهادی و رویکردهای سیاسی، مسیر کنش آن‌ها را متمایز ساخته است. انقلاب اسلامی با اتکا بر فقه شیعه، ولایت فقیه و ساختار نهادی گسترده روحانیت، توانسته نظریه‌ای منسجم و نهادمند از حکومت اسلامی و مشارکت مردمی ارائه دهد که شامل قانون‌گذاری، تفکیک قوا و مدیریت جامعه مدرن است. در مقابل، اخوان‌المسلمین با گذر از اصلاح اجتماعی و دینی حسن‌البنا، رادیکالیسم سید قطب و نهایتاً بازاندیشی نوین، مسیری واکنشی را طی کرده است؛ مسیری که هرچند انعطاف و عمل‌گرایی را نشان می‌دهد، اما از انسجام نظری و ظرفیت دولت‌سازی انقلاب اسلامی برخوردار نیست.