افزایش حساسیت شب پره مینوز گوجه فرنگی Tuta absoluta به گیاه گوجه فرنگی تقویت شده با نانوذرات نقره

نویسندگان

1 گروه گیاهپزشکی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 گروه گیاهپزشکی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
https://doi.org/10.60833/ascij.2025.1207649
چکیده

شب پره مینوز گوجه فرنگی، Tuta absoluta یکی از آفات مهم گیاهان خانواده Solanaceae به ویژه گوجه­فرنگی است که در صورت عدم کنترل می­تواند کل محصول را از بین ببرد. از آن­جایی که کاربرد مکرر حشره کش­های شیمیایی به دلیل رفتار مینوزی این حشره در دوران لاروی، بروز مقاومت و همچنین اثرات ناخواسته زیست­محیطی بعضا فاقد کارایی لازم هستند، توصیه می­شود روش­های جایگزین مناسب و زیست­سازگاری برای مبارزه با این آفت ارایه شود. یکی از راهکارهای مبارزه با این آفت، مقاوم­سازی گیاه میزبان با استفاده از ترکیبات نانوذرات نقره است. در این پژوهش، از غلظت­های 200، 400، 600 و 800 ppm ذرات نقره ( 50/39 نانومتر) استفاده شد تا ایجاد و افزایش مقاومت گیاه گوجه فرنگی به این شب پره آفت مورد آزمایش قرار گیرد. به این منظور، برخی از شاخص­های فیزیولوژیکی گیاه گوجه­فرنگی اندازه گیری شد. از سوی دیگر، تعدادی از ویژگی­های بیولوژیکی آفت نیز از جمله تعداد تخم گذاشته شده و میزان مرگ و میر تخم و لارو مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد با بالا رفتن غلظت نانوذرات، آنزیم­های آنتی­اکسیدان پراکسیداز و سوپراکسید­دیسموتاز روندی افزایشی نشان دادند. اگرچه تغییر معنی­داری در دو آنزیم پلی­فنل­اکسیداز و کاتالاز دیده نشد. همچنین، با افزایش غلظت نانوذرات نقره میزان فنل کل افزایش و میزان آنتوسیانین کاهش معنی­داری پیدا کرد (05/0 >P) اما در میزان کربوهیدرات کل تغییری ایجاد نشد. بعلاوه، در گروه تیمار شده با نانوذرات نقره، به طور معنی­داری تعداد تخم­های کمتری گذاشته شد، و درصد میانگین مرگ جنین و لاروها کمتر بود (05/0 >P). بعلاوه، این اثرگذاری از سوی دو غلظت بالاتر (600 و 800 ppm)  بیشتر برآورد شد. بدین ترتیب، استفاده از نانوذرات نقره می­تواند در مقاوم­سازی گیاه گوجه­فرنگی به T. absoluta نقش داشته باشد و امکان دارد در آینده بتوان از آن به عنوان روشی ایمن و جایگزینی برای حشره­کش­های رایج استفاده کرد.