تحلیل و مقایسه عناصر داستان «یوسف و زلیخا»ی نورمحمّد عندلیب و عبدالرّحمان جامی
نویسندگان
1 دانشجوی دوره دکتری، گروه زبان و ادبیّات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، ایران
2 استاد تمام، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، ایران
3 استاد تمام، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، ایران
doi
چکیده
رسالت ادبیات تطبیقی، تشریح خط سیر روابط و پیوندهای ادبی ملّتهاست که باید با شناساندن میراث های تفکّر مشترک، برای تفاهم و دوستی دیگر ملل کارآمد باشد. تقابل دو فرهنگ با دو دیدگاه و عوامل محیطی در پردازش داستان به گونه ای متفاوت، نمود پیدا میکند. در این جستار، عناصر تشکیل دهنده داستان: پیرنگ، شخصیت، زاویه دید و ...، همچنین شیوه پردازش دو سخنور با زبان و فرهنگ متفاوت با یاری جستن از رویکرد تطبیقی- تحلیلی، به روش کتابخانه ای مورد بررسی و تبیین قرار گرفته و یوسف و زلیخای عندلیب، شاعر، نویسنده و مترجم(قرن دوازدهم) با یوسف و زلیخای جامی(قرن نهم) مقایسه شده است، تا وجوه افتراق و اشتراک این دو اثر ترکمنی و فارسی مورد بررسی قرار گیرد. نتایج کلّی پژوهش: جامی با توصیفات زنده و گویا بر وسعت داستان می افزاید و عندلیب با آوردن مطالب بیشتری از رویدادها و وقایع، اثر خویش را می گستراند. هر دو راوی از زاویه دید دانای کل بهره برده اند. بسامد عوامل متافیزیکی در عندلیب نقش اساسی را در شکل گیری پیرنگ داستان دارد؛ ولی جامی در پردازش خود از طرحی باورمندانه و منطقی تر بهره برده است.
