ارزیابی اثر عصاره گیاه گل گاو زبان (Echium amoenum) بر تکامل سیستم قلبی عروقی جنین ماهی زبرا فیش روی ژن های ApoE، Nkx2-5 و Tbx5 با استفاده از روش Real-time PCR

نویسندگان

1 گروه علوم پایه، واحد علوم پزشکی تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 گروه علوم پایه، واحد علوم پزشکی تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 گروه علوم پایه، واحد علوم پزشکی تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

4 گروه فارماکوگنوزی، واحد علوم پزشکی تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
https://doi.org/10.60833/ascij.2025.1210947
چکیده

اختلالات قلبی‌عروقی در میان علل اصلی مرگ‌ومیر در سطح جهانی قرار دارند. علاقه‌ مندی فزاینده‌ای به ترکیبات گیاهی زیست ‌فعال برای پشتیبانی بالقوه از پیامدهای سلامت مرتبط با قلب و عروق پدید آمده است. این مطالعه به بررسی رشد قلبی‌عروقی در جنین ‌های ماهی زبرا ( Danio rerio ) و بیان ژن ‌های Nkx2-5 ، ApoE و Tbx5 در پاسخ به عصاره تصفیه ‌نشده‌ی گل گاوزبان پرداخته است. این عصاره از طریق خیساندن با اتانول ۷۰٪ تهیه شد و جنین‌ های ماهی زبرا با غلظت‌ هایی از ۷٫۸ تا ۱۲۵ میکروگرم/میلی-لیتر از عصاره تیمار شدند. شاخص‌ های مورفولوژیکی جنین ‌های ماهی زبرا، بررسی بافت‌شناسی قلب و بیان ژن‌ ها با استفاده از روش Real-time PCR  مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که در غلظت ‌های پایین تا متوسط (۷٫۸ تا ۶۲٫۵ میکروگرم/میلی-لیتر)، عصاره باعث افزایش بیان ژن ‌های هدف در جنین ‌های ماهی زبرا و رشد پیشرفته ‌تر قلب شد. در غلظت ‌های بالاتر (۱۲۵ میکروگرم/میلی-‌لیتر)، جنین‌ ها رشد نکردند، دچار انحنای بدنی شدند و نشانه ‌هایی از استرس اکسیداتیو نشان دادند. بررسی ‌های بافت ‌شناسی نشان داد که در غلظت ‌های زیر سمی، بافت قلب ماهی زبرا از نظر ساختار بافتی طبیعی به نظر می‌رسد و هیچ نشانه‌ای از سمیت حاد وجود ندارد. در مجموع، این مطالعه تأیید می‌کند که عصاره گل گاوزبان و سایر فرآورده‌های طبیعی ممکن است با افزایش بیان ژن در مراحل جنینی رشد قلب، به عنوان یک منبع طبیعی بالقوه برای پشتیبانی قلبی‌عروقی عمل کنند. مطالعات آینده باید برای ارزیابی حاشیه ایمنی گل گاوزبان و تأیید اثربخشی آن در مدل ‌های بالغ و مطالعات بالینی برنامه‌ریزی شوند.